تفسير
وَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ
( استدراج ) به معنى طلب صعود يا طلب نزول است ، اندك اندك و درجه به درجه و در اينجا مقصود طلب نزول است .
از امام صادق عليه السّلام « 1 » است : وقتى خداوند خير بندهاى را بخواهد به دنبال گناه او نقمت و عذابى را به او مىدهد و استغفار را به ياد او مىاندازد و اگر كيفر بندهاى را بخواهد در پى گناهش نعمتى به او مىدهد كه استغفار را فراموش كرده ، در گناهش بماند و آن قول خداست
( سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ )
يعنى هنگام گناه به علل نعمتهايى كه به او داده شده است آگاهى ندارد .
وَ أُمْلِي لَهُمْ
از ( أملى له ) به معنى مهلت داد او را يا از ( املاه اللّه ) يعنى او را بهرهمند ساخت كه دخول لام براى تقويت و اشعار به اين است كه مهلت يا بهرهمندى مخصوص به آنهاست .
إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ
عقاب ما طورى است كه ظاهر آن احسان و باطن آن مراتب نابودى است همانطورىكه بدى كردن از انسانها ضعيف است ، از جانب خدا تدريجى و چنان نرم نهفته است كه اصلا معلوم شخص نمىشود .
أَ وَ لَمْ يَتَفَكَّرُوا
آيا محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را انكار كردند و در اين
هامش
( 1 ) تفسير الصّافى 2 : ص 256 . تفسير البرهان 2 : ص 53 / ح 1 . الكافى 2 : ص 452 / ح 1 ب 202 ( ط - دار الكتب الاسلامية )