قول امام عليه السّلام در روايت است كه به عقل گفت : ( ادبر ) يعنى به دنيا پشت كن پس آن عقل پشت كرد و لذا منظور از آن عقل در اين مورد بطن ( نهانگاه ) است .
و نيز هر مرتبهء پائين نسبت به مرتبهء عالى بطن و محلّ پنهان آن مرتبهء عالى است ، و لذا در سلسلهء صعود بطن اطلاق شده است ، مانند :
( أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ
أُمَّهاتِكُمْ )
و ( السعيد سعيد فى بطن امّه ) و وجه تعبير به ( اخذنا ) در سلسله نزول و به ( اخرجنا ) در سلسلهء صعود مخفى نيست .
وَ أَشْهَدَهُمْ عَلى أَنْفُسِهِمْ أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى شَهِدْنا
دربارهء گواهى دادن ذرّهء وجودى همانطور كه گفته شد كه همهء اشياء خصوصا ما فوق عالم طبع نسبت به خداى تعالى داراى دانش و آگاهى و شنوائى و بينائى و گويائى است اكنون ديگر تأمل و شكّى نمىماند كه گواهى دادن و شنيدن و اقرار ، همهاش طبق حقايق معنوى درست است ، بلكه در ما فوق عالم طبع سزاوارتر به حقايق لغوى است ، و احتياجى به تأويلات و تكلّفات و مطالب اجازى مفسّرين نيست .
أَنْ تَقُولُوا
يعنى مبادا كه بگوئيد .
يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هذا غافِلِينَ أَوْ تَقُولُوا إِنَّما أَشْرَكَ آباؤُنا مِنْ قَبْلُ وَ كُنَّا ذُرِّيَّةً مِنْ بَعْدِهِمْ أَ فَتُهْلِكُنا بِما فَعَلَ الْمُبْطِلُونَ
شما را گواه گرفتيم و در آنجا وادار به اقرار كرديم تا اينكه در تكليف مستقل باشيد ، و به ربوبيّت متنبّه شويد ، تا در اينجا غافل و پيرو نباشيد ، و فعل زشتتان را به گردن ديگرى معلّق نسازيد .