هر دو طرف و وثوق و اطمينان هر يك به ديگرى به سبب آن عقد .
و چون در اين مبايعه مشترى از جانب خدا منصوب بوده و از طرف او وكيل است نسبت اين مبايعه به خدا صحيح مىشود كه خداوند فرموده :
إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ ، يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ
« 1 »
إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
وَ مَنْ أَوْفى بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ
« 2 »
وَ إِذْ أَخَذْنا مِيثاقَ بَنِي إِسْرائِيلَ
« 3 »
أَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ
« 4 » و غير اينها از آيات و اخبار كه دلالت بر نسبت اين بيعت به خدا مىكند .
ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
تذكّر عبارت از التفات به معلوم و احساس آن بعد از غفلت از آن يا مطلق التفات به معلوم است ، و آن از صفات عقل است .
چنان كه غفلت از صفات نفس است ، و لذا آن را از « تعقلون » تأخير انداخت ، و آن را تكرار كرد تا اشاره به اين كند كه معاصى مراتب متعدّدى دارد و اينكه بعضى از آنها از آنها از عاقل صادر نمىشود و بعضى ديگر از متذكّر صادر نمىشود اگر چه گاهى از عاقل غافل صادر شود ، و بعضى از آنها از متّقى صادر
هامش
( 1 ) سورهء فتح ، آيه 10 : اى رسول مؤمنانى كه « در حديبيّه » با تو بيعت كردند در حقيقت با خدا بيعت كردند « همان دست تو » دست خداست بالاى دست آنها .
( 2 ) سورهء توبه ، آيهء 110
( 3 ) سورهء بقره ، آيهء 40 :
( 4 ) سورهء بقره ، آيهء 40 : به عهد من وفا كنيد تا به عهد شما وفا كنم .