باشد بر اينكه خداوند آنها را در چيزهايى كه در معاد به آن محتاج هستند مهمل نمىگذارد ، و به اين معنى اشاره كرده است در اين آيه كه فرمود :
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ
در آخر آيهء قبل خداى تعالى با آوردن اسم اشاره « ذلك » آن را حاضر ساخت تا اينكه براى شنونده مانند مشاهده تلقى شود .
و از اين جهت خداوند فرمود :
« اوست كه ستارگان را چون چراغ براى راهنمايى شما در تاريكيهاى بيابان و دريا روشن ساخت » تا از حجّت و دليل بىنياز شود .
امّا « نجوم » اگر اعمّ از شمس و قمر باشد پس ذكر آن دو در آنجا به جهت نشان حسابكننده و حسابگرى است و در اينجا به جهت نشان راهنمايى ، و دلالت است .
و نجوم در عالم كون معلوم است و در عالم صغير عبارت است از قوا و مدركات جزئى و واردات غيبى و الهامات قلبى ، و اذكار ، و در عالم كبير ائمّه عليهم السّلام و خلفاى آنان است و مقصود از ظلمات تاريكيهاى صورى و معنوى است از قبيل تاريكيهاى نفس و شبهات آن و لغزشها و گمراهيهاى آن ، و نجوم گاهى به آل محمّد صلّى اللّه عليه و آله تفسير شده است .
قَدْ فَصَّلْنَا الْآياتِ
طبق حكمت آيات علم و قدرت و تدبير خود را نسبت به اشيا تفصيل داديم . همانند نصب رئيس