به عصيان نمىكنند « و » و مىگويند
اسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ
معنى « غير مسمع » را از مقصود اصلى كه نشنيدن با كراهت است به نشنيدن در حالت ناشنوائى يا مرگ تبديل مىكنند « و » و مىگويند « راعنا » ما را رعايت كن كه « راعنا » را از معنى و مفهوم عربى آن به معنى ناسزا كه در زبان خودشان است برمىگردانند .
لَيًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ
يعنى حروف را با زبانهايشان مىچرخانند بدون اينكه معنى معروف آن را قصد كنند ، يا اينكه كلمهها را از معنى معروف مدحى به معنى معروف ناسزا كه در لغت خودشان است ، مىچرخانند .
وَ طَعْناً فِي الدِّينِ
به سبب آنچه كه از خلاف معروف در دل دارند ، دين را به مسخره مىگيرند . طعنا مفعول مطلق است جانشين فعل خودش يا مفعول له است يا حال ، و همچنين است « ليّا » .
وَ لَوْ أَنَّهُمْ قالُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا وَ اسْمَعْ وَ انْظُرْنا
اگر آنها كه « راعنا » را به اين سخن كه « شنيديم و فرمان برديم » تبديل كنند ، يا همين امر را تصديق كنند .
لَكانَ خَيْراً لَهُمْ وَ أَقْوَمَ
براى آنان بهتر و معتدلتر است « 1 » .
وَ لكِنْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ
و ليكن خدا آنها را از خير و صلاح دور ساخت .
بِكُفْرِهِمْ
به سبب كفرشان نسبت به تو
فَلا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا
پس از آنها تنها تعداد كمى ايمان مىآورند و آن ايمان آوردن به بعضى چيزهائى است كه بايد به آن از آيات كتاب و رسولان ايمان آورد . يا اينكه
إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ
يعنى جز اندكى از آنان بنا بر اينكه مستثنى در كلام منفى تامّ منصوب باشد ( يعنى اندكى از كلّ
هامش
( 1 ) . . . همچنين در كلمه ( اسمع ) سزاوار بود بگويند « اسمع اسمعك اللّه » نه اينكه بگويند « اسمع غير مسمع و راعنا » كه در لغت يهود معنى « اسمع غير مسمع - يعنى بشنو و كاش نشنوى » را دارد - تفسير الميزان ذيل اين آيه .