و آن حالتى را كه بعد از قضاى شهوت حاصل مىشود از قبيل آلودگى و ناپاكى نفس به سبب پليدى شهوت و كدر شدن آن به كدورات حيوانى و فرو رفتن آن در صفات چهار پايان . . . جنابت ناميدهاند . و آن اختصاص به آن حالت يا شهوت مخصوص ندارد . بلكه هر چيزى كه انسان را آلوده ساخته و او را در حيوانيّت بهيمى يا سبعى فروبرد جنابت نفس است .
لذا فرموده است : در حال سكر نماز بر پا نداريد تا اينكه از مستى خود ، هشيار شويد
حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُونَ
تا بدانيد كه چه مىگوئيد ، لفظ « ما » استفهاميّه ، يا موصوله ، يا موصوفه است يعنى تا بدانيد آنچه را كه مىگوئيد و كلمهها را از مواضع خودش تحريف نكنيد و از آن صورتى كه بر آن نازل شده است تغييرش ندهيد چنان كه بعضى گفتهاند ، آيه در وقتى نازل شده است كه يكى از صحابه در حالت مستى در نماز ، عبارت
أَعْبُدُ ما تَعْبُدُونَ
« 1 » را خواند .
چون از بيان مستى ، مستى خمر به خاطر مىآيد ، لذا از اين آيه جواز اين مستى در غير نماز مستفاد مىشود ، كه تنها نماز خواندن با آن جائز نيست . ازاينرو در خبر وارد شده است : اين آيه از جهت اين جواز كه از آن استفاده مىشود ، نسخ گرديده است .
از آنجا كه به مجرّد بيدار شدن از مستى نفس ، بدون اينكه اثر آلودگى و پليدى آن از بين برود نمىتوان نماز خواند و موجب مباح بودن نزديكى به نماز نمىشود ، پس اضافه نمود :
وَ لا جُنُباً
و وقتى كه جنب هستيد به مسجدها نزديك نشويد ، زيرا داخل شدن در آنها حرام يا مكروه مىباشد . و بايد كه در نماز قالبى هم داخل نشويد و آن بدين معنى
هامش
( 1 ) به جاى آيه دوّم سورهء مباركهء ، الكافرونلا أَعْبُدُ ما تَعْبُدُونَ.