بدون استحقاق مىدهد ، به جهت اين است كه اجر و پاداش به دنبال اعمال حسنه مىآيد . و مقصود اين است كه خداوند خود حسنه را مضاعف مىكند به اعتبار دو جهت نفس عمّاله و علّامه « 1 » در نفس و از پيش خودش اجر اخروى خارج از نفس مىدهد طبق آنچه كه از تحقيق تجسّم اعمال گذشت و اينكه تجسّم اعمال در نفس خود اجر اخروى را بدنبال دارد .
[ سوره النساء ( 4 ) : آيه 41 ]
فَكَيْفَ إِذا جِئْنا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَ جِئْنا بِكَ عَلى هؤُلاءِ شَهِيداً ( 41 )
ترجمه :
چگونه است حال ؟ آنگاه كه از هر طايفهاى گواهى آوريم و ترا اى پيامبر بر اين امّت گواه آوريم .
تفسير :
« فكيف » چگونه مىشود حال اين تكبّركنندگان از شدّت ترس و عقوبت كه موصوف به اوصاف سابق هستند .
إِذا جِئْنا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ
از امّتهاى پيامبران گذشته « بشهيد » يعنى گواهى بياوريم كه همان پيامبرشان است ، يا از هر فرقه از فرقههاى امّت تو گواهى آوريم كه آن نبىّ يا وصىّ نبىّ و امامشان است . و به همهء اينها در اخبار اشاره شده است ولى چون مقصود از آن برحذر داشت منافقين از امّت مرحومه ( امّت اسلام كه مورد رحمت خدا باشند ) است از مخالفت با على ( ع ) و اوصياى بعد از اوست . لذا از امام صادق ( ع ) وارد شده كه آن آيه بطريق حصر در خصوص امّت محمّد نازل شده است .
وَ جِئْنا بِكَ
اى محمّد ترا مىآوريم كه
عَلى هؤُلاءِ
بر اين امّتها
هامش
( 1 ) در جلد اوّل كتاب دربارهء نفس عمّاله و علّامه كه عقل عملى و نظرى است مطالبى ذكر شده است .