بدان كه انسان از حيث فطرت بر وابستگى و فرمانبرى آفريده شده است و محلّ تصرّف عقل و شيطان مىباشد ، و چون انسان در ابتداى خلقتش ضعيف مىباشد ، و از محسوسات تجاوز نمىكند ؛ و محسوسات شبكههاى شيطان است تصرّف شيطان در او قوىتر و تمامتر مىباشد .
پس مادام كه توفيق يار او نشود و به شيخى نرسد كه او را از جانب خدا در راه نجاتش ارشاد بنمايد ، شيطان به او دسترسى و تمكّن پيدا مىكند به طورى كه ديگر ، راهى براى حكومت عقل باقى نمىماند ، و عقل هم راهى پيدا نمىكند كه بر او حكومت كند . ازاينرو ابو جعفر اوّل « 1 » امام باقر ( ع ) در ضمن حديثى فرمود : هر كسى از اين امّت كه شب را بروز رساند درحالىكه امام غالب و عادلى از جانب خدا نداشته باشد صبح مىكند در حالى كه گمشده و سرگردان است ، و اگر بر همين حالت بميرد به حالت كفر و نفاق مرده است ، و در آيات تصريحات و اشاراتى است كه بر وجوب فرمانبرى و اقتداى به امام منصوص از جانب خدا دلالت مىكند ، و در روايات تصريحاتى بر اين مطلب هست ، ولى بر گوشها و چشمان آنها پردهاى كشيده شده است كه مفضول را بر فاضل ترجيح مىدهند ، و لذا علىّ ( ع ) صبر را بهتر مىديد .
[ سوره النساء ( 4 ) : آيه 39 ]
وَ ما ذا عَلَيْهِمْ لَوْ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ أَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقَهُمُ اللَّهُ وَ كانَ اللَّهُ بِهِمْ عَلِيماً ( 39 )
ترجمه :
و چه زيان به آنها مىرسد اگر به خدا و روز قيامت ايمان
هامش
اقسام قياس اصولى عبارت است از : قياس اولويّت - قياس شبه - قياس ظنّى و قياس قطعى كه همان قياس علّت باشد . ( مأخوذ از فرهنگ دهخدا ) .
( 1 ) بحار الانوار : 23 / ص 68 / ح 29 ، المحاسن : ص 92 / ح 47