خوب و مرغوب است ، و منظور چيزى است كه آن از هر قصد شدهاى مقصود است و آن ولايت علىّ ( ع ) و ولايت دشمنان على ( ع ) است ، زيرا كه طيّب بودن علىّ ( ع ) را كسى انكار نمىكند .
وَ لَوْ أَعْجَبَكَ
كلامى است از جانب خدا و خطاب به محمّد صلّى اللّه عليه و آله است يعنى اى محمّد صلّى اللّه عليه و آله به آنان بگو كه خبيث و طيّب يكسان نيستند اگر تو را به شگفت نياورد و يا اگر
كَثْرَةُ الْخَبِيثِ
زيادى پليدها ترا به شگفت آورد . ممكن است جزء مفعول قول باشد ، و بنا بر اين خطاب به غير معيّن است ، يعنى بگو به آنان كه آن دو مساوى نيستند ، و اگر فراوانى و زيادى خبيث تو را به شگفتى وادارد از جهت اين است كه سنخيّت با خبيث كه در وجود بيشتر مردم غلبه دارد اقتضاى فراوانى خبيث و پيروى آن را مىكند و عدم سنخيّت بين مردم و طيّب مقتضى اين است كه پيروانى نداشته باشد و قلّت در جانب طيّب قرار گيرد .
« ف » پس به كثرت نگاه نكنيد و از پاكى غافل نشويد .
فَاتَّقُوا اللَّهَ
و در ترك طيّب و اتّخاذ خبيث از خدا بترسيد .
يا أُولِي الْأَلْبابِ
از صاحبان خرد شما مخاطب هستيد كه مورد اعتنا قرار مىگيريد نه غير شما ، كه غير شما نمىتوانند طيّب را از خبيث تميز دهند تا مستحقّ خطاب به ترك خبيث شوند .
لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ . يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْياءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ
يعنى اگر حتما مىخواهيد از آن بپرسيد پس وقتى كه قرآن نازل مىشود بر شما آن را ظاهر مىكنيم ، پس قول خدا
« حِينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ »
متعلّق به تبديل است از امير المؤمنين ( ع ) است « 1 » كه رسول خدا سخنرانى كرد و فرمود :
خداوند بر شما حجّ را واجب كرده ، پس عكاشة بن محصن گفت : ( سراقة بن مالك روايت كرده ) آيا در هر سال واجب است يا رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله ، پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از او روى گردانيد تا اينكه سؤالش را دو بار يا سه بار تكرار
هامش
( 1 ) تفسير الصّافى 2 : ص 91 - مجمع البيان 2 : ص 250