تفسير :
اعْلَمُوا
بعد از آنكه شمول علمش را نسبت به هر چيزى ذكر كرد مقام اقتضا كرد كه منحرفين از علىّ ( ع ) را به توبه ترغيب كند ، و به سبب شمول غفران و رحمتش به سوى او باز گردند ، و منحرفين از علىّ ( ع ) را به سبب شدّت عقاب و اطّلاع خدا بر سرائر « 1 » شان بترساند ، پس فرمود حال كه دانستيد كه خدا بهر چيزى آگاه است از آشكار و نهان و ضمائر ، پس بدانيد كه عقاب خدا شديد است .
أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ
براى كسى كه در حرمات خدا سستى كند ، و در حقّ علىّ ( ع ) بر خلاف آنچه كه گفتيم به دل داشته باشد ، خدا سخت عقوبت است .
وَ أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
و خدا لغزشهاى كسى را كه در حرمات سستى كرده و لغزشهاى كسى را كه با علىّ ( ع ) مخالفت كرده اگر ، از آنچه كه سستى كرده است توبه كند و به سوى علىّ ( ع ) باز گردد ، خداوند به سبب رحمتش بر او تفضّل مىكند و او را مىبخشد .
ما عَلَى الرَّسُولِ
جواب سؤال مقدّر است گويا كه گفته شده است :
آيا رسولى كه در بين ماست نمىتواند عقاب را دفع كند ؟ يا گفته شده : آيا رسول نمىتواند ما را وادار به طاعت و استحقاق رحمت بكند ؟ پس فرمود : بر رسول نيست
إِلَّا الْبَلاغُ
مگر تبليغ ، نه حفظ از عقاب ، و نه وادار كردن بر طاعت ، و آنچه كه تبليغش بعهدهء او بود تبليغ كرد ، و اعظم و اشرف و اساس آن كه ولايت بود كه در حضور تقريبا هفتاد هزار نفر از شاهدان ، آن را ابلاغ كرد .
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ ما تُبْدُونَ
از اقوال ، و افعال ، از طاعت و مخالفت ، و دوستى علىّ ( ع ) و اعراض از او آنچه را كه آشكار كنيد خداوند همه را مىداند ، و همچنين
وَ ما تَكْتُمُونَ
آنچه ، از پنهانىهاى نفوستان كه آنها
هامش
( 1 ) سرائر : جمع سريره : نيّت ، راز