كس نفس را بكشد منتهى به آن مىشود ، و هر كس جميع مردم را بكشد از آن تجاوز نمىكند .
وَ مَنْ أَحْياها
و هر كه مردم را ( يا قواى عاليه خود را ) از هلاك و مرگ طبيعى نجات دهد يا دعوت به هدايت كرده و با حيات انسانى و ايمانى آن را احياء كند .
فَكَأَنَّما أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعاً
گويا كه همه مردم ( يا قواى عاليه خود ) را زنده ساخته است ، زيرا كه احياى مردم محقّق نمىشود مگر اينكه قابيل وجودش در وجودش مبدّل شود و جميع سربازانش با حيات عقل احيا شوند .
وَ لَقَدْ جاءَتْهُمْ رُسُلُنا بِالْبَيِّناتِ
و بىشك فرستادگان ما با معجزات ، يا احكام قالبى شريعت ، يا دلائل سمعى و عقلى كه دلالت بر اين حكم و تغليظ ( شدّت ) در آن مىكند ، به سوى آنها آمدند .
ثُمَّ إِنَّ كَثِيراً مِنْهُمْ
سپس بسيارى از بنى اسرائيل
بَعْدَ ذلِكَ
بعد از آمدن رسولان با بيّنات ، يا بعد از اين حكم ، يا بعد از هر دو .
فِي الْأَرْضِ
در زمين عالم صغير يا كبير .
لَمُسْرِفُونَ
از حدود خدا با خونريزى و حلال شمردن محارم و غير آن ( چنان كه در خبر است ) تجاوز مىكنند ، وقتى كه قتل را ذكر كرد و دربارهء مرتكب آن نهايت ذمّ را نمود ، اين سؤال پيش مىآيد : چگونه است حال كسى كه با اولياى خدا جنگ كند ، پس خداى تعالى در جواب اين سؤال فرمود :
[ سوره المائدة ( 5 ) : آيه 33 ]
إِنَّما جَزاءُ الَّذِينَ يُحارِبُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَساداً أَنْ يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلافٍ أَوْ يُنْفَوْا مِنَ الْأَرْضِ ذلِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي الدُّنْيا وَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظِيمٌ ( 33 )
ترجمه :
همانا كيفر آنان كه با خدا و رسول او به جنگ برخيزند و در