عَلى بَنِي إِسْرائِيلَ
بر كسانى كه در وجود انسانيّت باقى ماندهاند ، زيرا آنان فرزندان عقلاند كه آن اسرائيل باشد ، و چون بنى اسرائيل ذاتا در عالم كبير همهشان يا بيشترشان بر طريق حقّ بودند ، و بيشتر آنان انبيا بودند و ظهور اين حكم در آنان بيشتر است . . . تفسير به فرزندان يعقوب صحيح مىباشد .
أَنَّهُ مَنْ قَتَلَ
هر كه در عالم كبير بكشد .
نَفْساً
نفسى را به سبب از راه ( مستقيم ) بيرون بردن روح حيوانىاش يا قطع روح انسانى آن به اينكه او را به گمراهى دعوت كرده و از راه هدايت جلوگيرى نمايد چه آن قتل به مباشرت باشد يا وسايل و اسباب گمراهى فراهم ساختن باشد .
بِغَيْرِ
بدون قصاص .
نَفْسٍ أَوْ
يا بدون « فساد » يعنى فساد از جانب مقتول .
فِي الْأَرْضِ
در زمين ، از قبيل راهزنى و غارت مال و ترساندن مسلمانان به اينكه شمشير را از غلاف بيرون آورد يا در شب آن را حمل كند ( مگر اينكه كسى به آن شكّ نكند ) .
فَكَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً
گويا همهء مردم را كشته است زيرا مادام كه قابيل وجودش هابيل وجودش را نكشد و انسانيّت را قطع نكند و مردم وجودش را فنا نكند راضى به قتل نفس نمىشود . پس قاتل ، همهء مردم را در وجودش كشته است و بعد از آن نفسى را در خارج كشته است و كسى كه همهء مردم را در وجودش بكشد مانند كسى است كه همهء مردم را در خارج كشته باشد .
و نيز كسى كه نفسى را بكشد ربّ النّوع وجودش را كشته و قطع كرده است . و هر كس ربّ النوع را بكشد مثل كسى مىباشد كه همهء مردم را كشته است .
و در خبر به وجه ديگرى اشاره شده كه در جهنم وادى است كه هر