مِنَ الْمُؤْمِناتِ
يعنى غير از زنان مؤمنه ، بر شما شايسته نيست ، زيرا غير از آنان از كنيزان و زنانى كه اقدام بر كارهاى ناشايست مىكنند اگر چه بر حسب ظاهر اسلام ، حلال هستند ولى بر حسب نسبت ايمان و فى نفس الامر و واقع حلال نيستند .
وَ الْمُحْصَناتُ
يعنى زنانى كه خودشان را از كارهاى ناشايست حفظ كردند .
مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ
اخبار و اقوال در نكاح زنان از اهل كتاب مختلف است ، و همچنين در اينكه اين آيه با آيه حرمت نكاح زنان مشرك و حرمت گرفتن زنان كافر يا ناسخ بودن آيه ، يا نسخ نبودن آن اختلاف موجود است و نيز در مورد عقد دائم يا عقد تمتّع اختلاف نظر وجود دارد .
البتّه قول نبىّ صلّى اللّه عليه و آله « 1 » كه سورهء مائده از جهت نزول آخر قرآن است ، پس حلال آن را حلال بدانيد و حرام آن را حرام بدانيد منسوخ بودن آن آيه را نفى مىكند . و قول خداى تعالى :
إِذا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ
مشعر به تقييد حليّت به حال تمتّع است ، زيرا استعمال اجر و مزد در مهر زنهاى متعه بيشتر و مشهورتر است .
مُحْصِنِينَ
در حالى كه خودشان را از زناى آشكارا و پنهان حفظ كنند يا بيان وجه حلال بودن است يا تقييد آن است به اعتبار واقع نه به اعتبار ظاهر اسلام .
غَيْرَ مُسافِحِينَ
حال بعد از حال است يعنى غير از كسانى كه آشكارا زنا مىكنند .
وَ لا مُتَّخِذِي أَخْدانٍ
يعنى پنهانى رفيق نگيرند . اخدان جمع خدن به معنى دوست است و در مذكّر و مؤنث يكسان است .
و چون خداوند مردم را بر ولايت فرا خواند و اكمال دين و احلال
هامش
( 1 ) تفسير الصافى 1 : ص 13 .