واسطهاى باقى نماند .
فَأُولئِكَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ
گذاشتن اسم ظاهر جاى ضمير و اداى مطلب با اسم اشاره و تقديم آن بر مسند و تكرار لفظ « اللّه » براى بزرگداشت شأن آنها و تأكيد حكم است به نحوى كه اين اشارهها مخفى نيست .
وَ كانَ اللَّهُ عَلِيماً حَكِيماً
اين جمله عطف است و در آن تعليل پذيرش توبه است . زيرا حكمت خداوند عبارت است از مراقبت امور دقيق و عطا كردن حقّ هر صاحب حقّى ، چه بزرگ باشد و چه كوچك . و از سوى ديگر خداوند به استعداد و استحقاق بندگان در حين توبهء بنده و نزديكى او به سراى اصليش آگاهى دارد و در همه اين مراحل حكمت و علم خدا اقتضا مىكند كه توبهء بنده قبول شود .
[ سوره النساء ( 4 ) : آيه 18 ]
وَ لَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتَّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ وَ لا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ أَعْتَدْنا لَهُمْ عَذاباً أَلِيماً ( 18 )
ترجمه :
و كسى كه در تمام عمر ، به اعمال زشت اشتغال ورزد تا آنگاه كه مشاهدهء مرگ كند ، در آن ساعت پشيمان شده ، گويد كه ، اكنون توبه كردم ، توبهاش پذيرفته نخواهد شد . و نيز هر كسى كه به حال كفر بميرد ، نيز توبهاش قبول نشود . براى اين گروه عذابى بس دردناك مهيّا ساختيم .
تفسير :
وَ لَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ
بيان و تأكيد مفهوم آيهء قبل است ، گويا كه خداى تعالى گفته باشد : توبه فقط منحصر به آنان است و در غير آنها توبه نيست .
و در آوردن لفظ « السّيئات » احتمال مبالغه در آنست و صيغهء جمع كه به الف و لام قرين است بدون تقييد به جهل ( آيه قبلى
يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهالَةٍ
) اشاره است به اينكه كسانى كه در توبه سهل انگارى و امروز و