مسجد حرام منعتان كردند شما را بر ستم و بيدادگرى وادار نكند و بايد شما در نيكوكارى و تقوى به يكديگر كمك كنيد نه بر گناه و ستمكارى ، و از خدا بترسيد كه عقاب خدا سخت است .
تفسير :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
ندا را تكرار كرد از جهت لطف به آنها و ياد آورى علّت نهى ، تا تهييج بر امتثال بكند . و مقصود از ايمان مانند سابق يا ايمان عامّ يا خاصّ يا اعمّ از هر دو است .
لا تُحِلُّوا شَعائِرَ اللَّهِ
حرمت نهادن ( احترام گذاشتن ) كه به امور بزرگ متعلّق گردد و در جهت ترك حرمت ( ترك حرام ) استعمال مىشود ، و نيز در مورد اعتقاد به حليّت و ترك حرمت و معامله كردن با آنها به كار مىرود در حالى كه بر خلاف شأنشان باشد . پس معنى آيه اين است كه احترام نهادن به شعائر خدا را ترك نكنيد و معتقد به حليّت و حرام نبودن آنها نشويد تا اينكه نسبت به آنها سستى به خرج دهيد . امّا شعائر جمع شعيرة يا شعاره يا شعار ، به معنى علامت است ، و چون هر يك از عبادتها علامت دين اسلام و عبوديّت و قبول الوهيّت خداست شعائر دين ، و شعائر اسلام و شعائر خدا ناميده مىشود ، و چون بزرگترين شعائر اسلام عبارت از ولايت است زيرا بزرگترين اركان پنجگانه و بلندترين آنهاست و مقصود از وفاى به عقود نيز وفاى به عقد و ولايت بود چنان كه دانستى مقصود در اينجا نيز نهى از حلال كردن حرمت ولايت است ( يعنى احترام امر ولايت لازم است ) و چون ولايت از شئون ولىّ است و - اصل در ولايت - علىّ ( ع ) است مقصود اين مىشود كه دربارهء على ( ع ) سستى به خرج ندهيد .
وَ لَا الشَّهْرَ الْحَرامَ
از قبيل ذكر خاصّ بعد از عامّ است ، زيرا شهر حرام از جهت حرمتش از شعائر خداست و از علىّ ( ع ) است كه من سالها و روزگارها و روزها و ماهها هستم .