وفا كنيد . آوردن عقود به صورت جمع به اعتبار تعدّد عقدكنندههاست ، يا به اعتبار تعدّد وقوع اين عقد در ده جا يا در سه جا مىباشد .
پس مقصود اين است كه با ارتداد از اسلام يا ايمان ، بيعت خودتان را از گردنتان باز نكنيد و با مخالفت دل با نبىّ صلّى اللّه عليه و آله در امر به ولايت شرائط آن را ترك نكنيد .
و از امام جواد ( ع ) روايت شده است كه رسول خدا با آنان براى على ( ع ) در مورد خلافت در ده جا پيمان بسته است ، سپس خداوند اين آيه را نازل كرده است كه : اى كسانى كه ايمان آورديد به عهد و پيمانهايى كه براى امير المؤمنين ( ع ) با شما بسته شده است وفا كنيد . بنا بر اين مقصود از آيه امر به وفاى به پيمانهاى ولايت است بر حسب منطوق و طبق آنچه كه در وجه اوّل آيه ، سابقا ذكر شد مقصود امر به وفاى به پيمان ولايت است كه آن از باب التزام مىباشد .
أُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيمَةُ الْأَنْعامِ
حيوانات علفخوار بر شما حلال شد ، چون از جملهء شرائط بيعت اسلامى و ايمانى ترك اذيّت حيوان است جاى اين سؤال پيش مىآيد كه ذبح چهار پايان كه بين آنها شايع بود ، بين مسلمانان و جاهليّت چگونه است ؟ مخصوصا با ملاحظهء حرمت ذبح حيوان و خوردن آن كه در بين اتباع عجم مشهور بود ، پس خداى تعالى جواب داد كه ذبح چهار پايان و خوردن آنها براى شما حلال است .
در قاموس آمده است : بهيمه عبارت است از هر ذاتى كه چهارپا باشد اگر چه در آب زندگى كند ، يا هر زندهاى كه تميز ندهد چهارپا ، است .
و بهيمة اولاد گوسفند و بز و گاو است . بنا بر اين اضافهء بهيمه به انعام از قبيل اضافهء عامّ به خاصّ است . و انعام جفتهاى « 1 » هشتگانه است .
و در اخبار « بهيمة الانعام » به چهار پايان در حالت جنين تفسير شده
هامش
( 1 ) بز ، ميش ، گاو ، شتر كه نر و ماده آنها 8 تا مىشود .