[ سوره النساء ( 4 ) : آيه 12 ]
وَ لَكُمْ نِصْفُ ما تَرَكَ أَزْواجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ فَإِنْ كانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِها أَوْ دَيْنٍ وَ لَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ وَلَدٌ فَإِنْ كانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِها أَوْ دَيْنٍ وَ إِنْ كانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلالَةً أَوِ امْرَأَةٌ وَ لَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ فَإِنْ كانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذلِكَ فَهُمْ شُرَكاءُ فِي الثُّلُثِ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصى بِها أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَارٍّ وَصِيَّةً مِنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌ ( 12 )
ترجمه :
و سهم مردان از تركهء زنان ، اگر آنها را فرزند نباشد نصف است . و اگر فرزند باشد پس از خارج كردن حقّ وصيّت و دينى كه به دارائى آنها تعلّق مىگيرد ، ربع خواهد بود . و سهم ارث زنان ربع ( يك چهارم ) تركهء شما مردان است اگر فرزند نداشته باشيد ؛ و چنان كه فرزند داشته باشيد و پس از اداى حقّ وصيّت و دين شما ، ثمن ( يك هشتم ) خواهد بود . و اگر مردى بميرد و وارثش يك برادر و يا خواهر او باشد در اين فرض سهم ارث يك نفر از آنها سدس ( يك ششم ) خواهد بود و اگر بيش از يك نفر باشند همهء آنها ثلث ( يك سوم ) تركه را به اشتراك به ارث مىبرند ، البتّه پس از خارج كردن دين و حقّ وصيّت در صورتى كه وصيّت به حال ورثه بسيار زيانآور نباشد ( يعنى زايد بر ثلث نباشد ) اين حكمى است كه خدا سفارش فرموده و خدا به همهء احوال بندگان دانا و به هر چه كنند بردبار است .
تفسير :
وَ لَكُمْ نِصْفُ ما تَرَكَ أَزْواجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ فَإِنْ كانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِها أَوْ دَيْنٍ وَ لَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ وَلَدٌ فَإِنْ كانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِها أَوْ دَيْنٍ وَ إِنْ كانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلالَةً
مقصود از كلاله در اينجا برادران و خواهران از طرف مادر است ، و آيه بر حسب اعراب و معنى وجوهى دارد كه با آن وجوه ، مقصود تغيير نمىكند .