كه در اخبار و غير آن ذكر شده است .
فَإِنْ كُنَّ نِساءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثا ما تَرَكَ وَ إِنْ كانَتْ واحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ وَ لِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِنْ كانَ لَهُ وَلَدٌ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ وَ وَرِثَهُ أَبَواهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ
از چيزهائى كه ترك كرده
فَإِنْ كانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ
اگر برادر داشت مادرش يك ششم ارث مىبرد . يكى از مواضع حجب « 1 » ( حجب نقصانى ) وجود برادر است . البتّه وجود يك برادر ، مادر را از نصيب بالاتر مانع نمىگردد مگر برادران متعدّد باشند كه حد اقل آن ، دو است و لفظ « اخوة » نيز دلالت بر آن مىكند ، زيرا لفظ « اخوة » بر يك برادر اطلاق نمىشود ، و در اين حكم دو خواهر بهمنزلهء يك برادر مىباشند .
مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِي بِها أَوْ دَيْنٍ آباؤُكُمْ وَ أَبْناؤُكُمْ لا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعاً
پس در اموالتان با هواى نفس تصرّف مىكنيد و به بعضى مىدهيد و بعضى را محروم مىسازيد ، بلكه آنچه كه بنفع شما است اين است كه به آنچه خدا قسمت نموده قانع شويد و به حكم خدا اتّكال كنيد كه آن بر شما و پدران و اولاد شما سودمندتر است . اين عبارت جملهء معترضه است و مؤكّد اداى سهم هر كس است به حكم خداى تعالى .
خداوند شما را به اين قسمت وصيّت مىكند
فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ
يا اينكه فرض وجوب اين گونه تقسيم فريضهاى است از خداى تعالى ، پس از حكم و وصيّت او تجاوز نكنيد .
إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً
كه خدا دانا و حكيم است . پس نبايد اين افراد جاهل عاجز ، مخالفت خدا كرده و امر او را تغيير دهند .
هامش
( 1 ) اگر كسى وفات كرد و بچّهاى نداشت يك ثلث ( يك سوم ) به مادر و دو ثلث به پدر مىرسد و اگر برادر داشت ولى اولاد نداشت مادر ثلث نمىبرد ، بلكه سدس ( يك ششم ) مىبرد اينكه برادر مانع از آن است كه مادر ثلث ببرد آن را حجب نقصانى گويند .