ترجمه :
هر كجا باشيد اگر چه در كاخهاى بسيار محكم ، مرگ شما را فرارسد ( و از مرگ به هيچ چارهاى رهائى نيابيد ) و آنان « گروه منافقان » را اگر خوشى و نعمتى فرارسد گويند : اين از جانب خداست و اگر زحمتى پيش آيد به تو نسبت دهند . اى رسول ، به آنان بگو كه همه چيز از جانب خداست چرا اين قوم جاهل از فهم هر سخن به دورند ؟ !
تفسير :
أَيْنَما تَكُونُوا يُدْرِكْكُمُ الْمَوْتُ وَ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍ
« بروج مشيّدة » يعنى قصرهاى مرتفع و بلند ، پس جملهء مستأنف بوده ، جواب سؤال مقدّر است . ( سؤال مقدّر اين است كه اگر از جهاد بگريزيم چه مىشود ؟ مىگويد اگر در قصور مرتفع هم باشيد مرگ شما را مىربايد ) اين عبارت از جانب خدا به صورت بيان گفتهء رسول است ، سپس خطاب را از آنها به محمّد صلّى اللّه عليه و آله برگردانده و فرموده است : اگر آنها را با هر پندى موعظه كنى فهم سخن نكنند .
وَ إِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِكَ
مانند آن گفتارشان كه : « چرا بر ما جنگ واجب شده . . . تا آخر آيه » .
قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ
به آنان بگو كه همه چيز از جانب خداست ، زيرا فاعل در هر موجودى خداى تعالى است ، و از جانب شما نيست مگر استعداد قبول ، و كار خوب و بد كه به شما نسبت داده مىشود ، نسبت شىء به قابل است ، و به خدا كه نسبت داده شود ، نسبت شىء به فاعل است . و لكن كارهاى بد و گناهان در حكم عدم يا موجب امر عدمى هستند ، و وجود در آنها ضعيف است به نحوى كه بعضى ، آنها را عدم صرف دانستهاند و لذا نسبت آنها به فاعل ضعيف است ، زيرا وجود در آنها ضعيف است و نسبت به فاعل محقّق نمىشود مگر از ناحيهء وجود ،