تحقيق حديث « انظروا الى من كان منكم » « 1 »
اين حديث در كافى با تغيير اندك روايت شده است . امّا مقصود از قول امام « الى من كان منكم » كسى است كه داخل در اين امر باشد و ولايت ما را شناخته باشد و دعوت باطنى را پذيرفته و با ما به بيعت خاصّ ولوى بيعت كرده باشد ، نه اينكه كسى كه اسلام را به خود بسته باشد مانند اكثر عامّه ، يا با دست كسى كه بيعت بر دست او جائز نيست مانند خلفاى جور ، بيعت كرده باشد .
مقصود از قول امام « قد روى حديثنا » اين است كه عارف به اين امر ، خودش را مجاز و مأمور به روايت حديث نمىكند مگر اينكه بر حسب استعداد و استحقاقش به او اجازه داده شود .
منظور از اين قول امام : « نظر فى حلالنا و حرامنا » يعنى كسى در اين امر ( امر حلال و حرام ما ) داخل مىشود كه مستعدّ نظر در حلال و حرام ما به سبب خروج از حكومت نفس و شيطان به سبب اصلاح نفسش به مقدار استعدادش از خالى شدن از رذائل و متّصف شدن به فضائل . . .
باشد و به او اجازه داده نمىشود كه به خارج از نفسش نظر كند بلكه فقط آنچه كه تكليف اوست به او القا مىشود و مأمور به عمل كردن به همان تكليف است ، تا اينكه از غائلههاى نفسش رهائى يابد ، پس آنگاه كه رهائى يافت ، اجازهء نظر به خارج نفسش داده مىشود .
هدف از اين گفتار امام : « عرف احكامنا » يعنى با جزئيّات احكام را از ما شنيده باشد ، يا كليّات را شنيده و بر جزئيّات منطبق كند ، زيرا كه معرف ، در علوم جزئى كه از مدارك جزئى حاصل مىشود به كار مىرود .
علّت اين بيان امام : « فارضوا به حكما » اين است كه اوصاف ذكر شده
هامش
( 1 ) همان حديث فوق