پائينترى كه دارند به مرتبهاى بالاتر درجه بدهيد . چنان كه شأن ائمّه و مشايخ ( ع ) ، در تربيت اطفال طريق و يتيمان سلوك همين است ( آنها كه در طريق به منزلهء طفل ، و در سلوك به منزلهء يتيم هستند ) .
وَ لا تَأْكُلُوها إِسْرافاً
يعنى از حدّ متعارف تجاوز نكنيد .
وَ بِداراً
يعنى در خوردن اموال آنان سرعت و عجله نكنيد از ترس اينكه
أَنْ يَكْبَرُوا
بزرگ شوند .
وَ مَنْ كانَ غَنِيًّا
و كسى كه از اموال يتيمان مستغنى باشد به اينكه ، براى معيشت و امرار معاش ، احتياج ، به كار كردن با اموال آنها را نداشته باشد ، يا اينكه به جهت بىنيازى در نفس احتياج به آن نداشته باشد .
فَلْيَسْتَعْفِفْ وَ مَنْ كانَ فَقِيراً
بايد كه عفّت ورزد و هر كس كه از اين جهت فقير باشد و با مال يتيم كار مىكند و بواسطهء اصلاح اموال آنها ، امرار معاش مىكند ، يا اينكه در واقع فقير باشد ،
فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ
به مقدار اجرت كار كردن با آن مال مىتواند بخورد ، زيرا خوردن مقدار متعارف نزد شرع و عقل ؛ مقدار اجرت كارى است كه در مورد اصلاح معيشتش انجام داده است ، نه اينكه از اموال آنها ، اصلاح معيشت خود نمايد ، هر چند كه گذران زندگى او چند برابر مزد عملش باشد .
جمع بين اخبار مختلف كه در اين مقام وارد شده است با آنچه كه ما تفسير كرديم معلوم مىدارد كه بيشتر اين سورهء مباركه ، در آداب معاشرت و تدبير منزل و سياست مدن است . و از جملهء دورانديشى و احتياط در معاشرت اين است كه دور از دشمنى و پرهيز از مواضع تهمت باشى ، و ناموست را از افواه مردم حفظ كنى و از چيزى كه موجب ملامت و سرزنش است دورى گزينى ، بدين نحو كه معاملهات با غير ، از شبهه و ادّعاى باطل سالم باشد ، و سلامت معامله ممكن نيست مگر اينكه شخص سوّمى بين تو و بين كسى كه با او معامله مىكنى وجود داشته باشد تا اينكه مانع ادّعاى باطل او شده ، و از معامله مطّلع باشد ؛ تا هرگاه