تفسير :
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الْمَلَإِ مِنْ بَنِي إِسْرائِيلَ
آيا ملأ بنى اسرائيل يعنى اشراف و سخنگويان بنى اسرائيل را نديدى ؟ پيش از اين علّت آوردن « ديدن » را به جاى « يادآورى » كه حقّ اين عبارت است ، بيان شد .
مِنْ بَعْدِ مُوسى إِذْ قالُوا
« اذ » اسم خالص است بدل از « ملأ » به نحو بدل اشتمال است ، يا ظرف رؤيت است ، يعنى بعد از موسى گفتند ،
لِنَبِيٍّ لَهُمُ
به پيامبرى از خودشان كه اسم او شمعون بن صفيّه از فرزندان لاوى است ، يا اسمش يوشع بن نون از اولاد يوسف ( ع ) است ، يا شموئيل است كه در عربى اسماعيل مىشود ، و اين معنى اخير از امام صادق ( ع ) روايت شده است « 1 » و بيشتر مفسّرين نيز بر آن عقيدهاند « 2 » .
ابْعَثْ
بفرست و قرار بده
لَنا مَلِكاً
براى ما امير و پادشاهى ،
نُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
كه بجنگيم در راه خدا ، روايت شده كه در آن زمان پادشاه خودش سركرده سربازانش مىشد و آنها را راه مىبرد و پيامبر نيز به امر او قيام كرده و آنها را از خبرهائى كه از پيش پروردگارش مىآمد با خبر مىكرد .
قالَ
نبىّ گفت
هَلْ عَسَيْتُمْ
يعنى آيا توقّع داريد ، « عسى » در توقع حصول امرى كه رغبت به آن هست استعمال مىشود ، و استعمال آن در اينجا با اين كه آنها طلب قتال كردند و رغبت به آن داشتند اشاره به اين است كه آنها داراى روحيهاى بودند كه پيكار را ناخوش مىداشتند و به ترك جهاد تمايل مىورزيدند و براى آنان عقلهايى كه مايل به جهاد باشد نبود ، و مقصود از استفهام ياد آورى به آنهاست كه پيكار را ناخوش مىدانستند و تثبيت اين مطلب است كه آنها متعهّد به جهاد شدند .
هامش
( 1 ) صافى : ج 1 ، ص 251 .
( 2 ) در تورات شموئيل يا سموئيل ذكر شده است .