و منظور از قول خدا
كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ
« 1 » همين معيّت ( همراهى ) است ، و حقيقت
وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ
« 2 » همين وسيله است ، و بيان
كَيْفَ مَدَّ الظِّلَّ
« 3 » همين ظلّ ( سايه ) است . و نيز مولوى فرمايد :
كيف مدّ الظلّ نقش اوليا است * كو دليل نور خورشيد خدا است
دامن او گير زوتر بىگمان * تا رهى از آفت آخر زمان
اندر اين وادى مرو بىاين دليل * لا احبّ الآفلين « 4 » گو چون خليل
آنگاه كه سالكين به شيخشان برسند با زبان حال و قال مىگويند :
سُبْحانَكَ
: خدايا تو از شناخته شدن بوسيلهء امثال ما و رسيدن افرادى چون ما به ساحت جلالت منزّه هستى ، و منزّهى از چيزى كه تصوّركنندگان تصوّر مىكنند ، و بر آنان عالم ظلمت و نور ظاهر مىشود ، رنجهاى دار فتنه و غرور و لذّتهاى نعمتهاى بهشت و راحتىهاى دار سرور را مىچشند و مشاهده مىكنند ، آن وقت مىفهمند كه انسان برزخ بين جهنّم و بهشت است .
« ف » : پس پناه به خدا مىبرند از آتش و مىگويند :
« قنا
عَذابَ النَّارِ
» : ما را از عذاب آتش حفظ فرما ، در حالى كه ندا مىكنند پروردگارشان را و تضرّع و زارى مىكنند و مىگويند :
[ سوره آلعمران ( 3 ) : آيه 192 ]
رَبَّنا إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ وَ ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصارٍ ( 192 )
ترجمه :
( 3 / 192 )
اى پروردگار ما هر كه را تو در آتش افكنى او را سخت
هامش
( 1 ) سورهء توبه ، آيه 119 .
( 2 ) سورهء مائده ، آيه 35 .
( 3 ) سوره فرقان ، آيه 45 .
( 4 ) سورهء انعام ، آيه 76 .