معصيت كردن غافل بودند يا اصلا گناه را گناه نمىدانستند . و ذكر شده است كه در روز احد با نبىّ صلّى اللّه عليه و آله نماند مگر سيزده نفر كه پنج نفر از مهاجرين و 8 نفر از انصار بودند . مهاجرين على ( ع ) و أبو بكر و طلحه و عبد الرحمن بن عوف و سعد بن ابى وقّاص بودند ، و جز على ( ع ) و طلحه در مورد همهء آنها اختلاف است . « 1 » و از عمر بن خطّاب روايت شده كه گفت : من خودم بالاى كوه مىرفتم در حالى كه مىافتادم و عثمان از فرارى كه كرده بود برنگشت مگر پس از سه روز « 2 »
وَ لَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْهُمْ
: خداوند هنگامى كه توبه كردند و عذر آوردند ، از آنها گذشت و ذكر عفو و بخشش را تكرار كرد تا ترغيب و تطميع گناهكاران به عفو باشد و آنها از عفو الهى مأيوس نشوند و هميشه گمان نيك داشته باشند .
إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ
: خدا كسى را كه اعتراف به گناه كند و پشيمان شود مىبخشد
حَلِيمٌ
: تعجيل در مؤاخذه نمىكند ، و منتظر توبهء بنده مىماند ، تا حجّت بر او تمام شود .
[ سوره آلعمران ( 3 ) : آيه 156 ]
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَكُونُوا كَالَّذِينَ كَفَرُوا وَ قالُوا لِإِخْوانِهِمْ إِذا ضَرَبُوا فِي الْأَرْضِ أَوْ كانُوا غُزًّى لَوْ كانُوا عِنْدَنا ما ماتُوا وَ ما قُتِلُوا لِيَجْعَلَ اللَّهُ ذلِكَ حَسْرَةً فِي قُلُوبِهِمْ وَ اللَّهُ يُحْيِي وَ يُمِيتُ وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ( 156 )
ترجمه :
( 3 / 156 )
اى گرويدگان به دين اسلام شما همانند آنان كه راه كفر پيمودند ، نباشيد كه گفتند : اگر برادران و خويشان ما به سفر نرفته و يا به جنگ حاضر نمىشدند ، به چنگ مرگ نمىافتادند . اين آرزوهاى باطل
هامش
( 1 ) مجمع البيان : ج 1 - 2 ، ص 524 .
( 2 ) مجمع البيان : ح 1 - 2 ، ص 524 .