چنين مىگفت : به سوى من اى بندگان خدا ، به سوى من اى بندگان خدا ، من رسول خدا هستم .
فَأَثابَكُمْ
: يعنى رسول صلّى اللّه عليه و آله به شما جزا داد يا خداوند پاداش و جزا داد .
غَمًّا بِغَمٍّ
: يعنى غم كشته شدن در حالى كه متّصل به غم ديگرى بود و آن عبارت از مغلوبيّت و فرار بود . يا غمى كه فرار و قتل است متّصل به غمى مىشود كه شايعه انداختن قتل رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله است ، يا مقصود غمهاى متوالى و پشت سر هم است كه عبارت است از كشته شدن و شكست و فرار و شايعه و زخمى شدن . چون اين كلمه در كثرتى كه پشت سر هم قرار بگيرند استعمال مىشود .
ممكن است مقصود اين باشد كه به شما غمى رسيد كه همان شكست و شايعه و قتل است و آن غم عوض يا به سبب غمى است كه به رسول خدا رسيد . و آن وقتى بود كه شما با گفتهء او مخالفت كرديد و در مركزهايتان ثابت نمانديد .
لِكَيْلا تَحْزَنُوا عَلى ما فاتَكُمْ
: يعنى ديگر بعد از آن بر چيزى كه از شما فوت مىشود محزون نشويد ، يعنى اينكه رسيدن غم به جهت ترك امر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و چشيدن تلخى شكست و قتل براى اين است تا اين مطلب در ياد شما بماند كه بعد از اين براى دنياى فانى از فرمان رسول خدا سرنپيچيد و مخالفت نكنيد ، و براى غنيمتى كه تصوّر مىكنيد از شما فوت شده است ، اندوهناك نباشيد .
وَ لا ما أَصابَكُمْ
: و نيز اندوهناك نباشيد بر چيزى كه به شما رسيده است از سختىهاى در راه خدا ، زيرا بلا و سختى هرگاه كه در راه طاعت خدا و رسولش باشد تأثير رنج آورى ندارد بلكه براى بعضىها لذّتبخش است .
يا مقصود اين است كه غمى را به غم شما اضافه كرد ، تا بدينوسيله