اطاعت نكند ، هواى خود و شيطان را پيروى مىكند .
پس آنچه را كه به سبب آن به خدا شرك آورده اگر خداوند در صحّت شريك قرار دادن دليل و برهان نازل فرموده باشد ، در آن حال مشرك از راه شرك آوردن موحّد مىشود ، و شرك آوردن او مأذون است و داراى پاداش و اجر « 1 » ، ولى اگر در شرك آوردن ، خداوند دليل و برهان نازل نكرده باشد ، شرك آوردن ، او كفر و مورد نهى و موجب عقوبت اخروى مىشود .
پس مفهوم مخالف قول خداى تعالى :
بِما أَشْرَكُوا بِاللَّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطاناً
مفيد اين معنى است كه اگر شرك به خدا از ناحيهء دليل و برهانى باشد كه خداوند آن را نازل فرموده مذموم نيست .
اينگونه شرك آوردن در اخبار ، است به شرك آوردن به ولايت و على ( ع ) تفسير شده است ، و اين بدان جهت است كه الوهيّت با ولايت نمودار ، و خدا به سبب على ( ع ) ظاهر مىشود .
وَ مَأْواهُمُ النَّارُ وَ بِئْسَ مَثْوَى الظَّالِمِينَ
: يعنى جاى آنان آتش است و آتش چه قرارگاه بدى است . گذاشتن اسم ظاهر به جاى ضمير اظهار كردن نكوهش ديگر و آگاهاندن به علّت حكم است .
[ سوره آلعمران ( 3 ) : آيه 152 ]
وَ لَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتَّى إِذا فَشِلْتُمْ وَ تَنازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَ عَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ما أَراكُمْ ما تُحِبُّونَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الدُّنْيا وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الْآخِرَةَ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ وَ لَقَدْ عَفا عَنْكُمْ وَ اللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ ( 152 )
هامش
( 1 ) به قول حافظ :گفتا صنمپرست مشو با صمد بساز * گفتم به گاه عشق هم اين و هم آن كنندو مولوى ( ره ) مىفرمايد :چون خليل آمد خيال يار من * ظاهرش بت ، معنى آن بتشكن