حديث .
[ سوره آلعمران ( 3 ) : آيه 145 ]
وَ ما كانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلاَّ بِإِذْنِ اللَّهِ كِتاباً مُؤَجَّلاً وَ مَنْ يُرِدْ ثَوابَ الدُّنْيا نُؤْتِهِ مِنْها وَ مَنْ يُرِدْ ثَوابَ الْآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْها وَ سَنَجْزِي الشَّاكِرِينَ ( 145 )
ترجمه :
( 3 / 145 )
هيچ كس جز به فرمان خدا نخواهد مرد ، كه اجل هر كس در لوح قضاى الهى به وقت معيّنى ثبت است و هر كه براى يافتن متاع دنيا كوشش كند ، از دنيا بهرهمندش كنيم و هر كه براى ثواب آخرت سعى نمايد ، از نعمت آخرت برخوردارش گردانيم و البتّه خداوند سپاسگزاران را جزاى نيك خواهد داد .
تفسير :
وَ ما كانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ
: گويا كه مقصود از موت در اينجا معنايى اعمّ از قتل است .
إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ
: يعنى با اباحهء ( مجاز دانستن ) خدا ، و اين تقويت دلهاى مؤمنين و تسلّى دادن به آنان است كه هر چه به آنها برسد از قتل و غير آن از حوادث گذشته و آينده تحقّق نمىپذيرد مگر با علم و ترخيص او براى خروج روح ، و اگر ارواح كشتهها به سبب قتل خارج نشود با موت خارج مىشود ، پس چه شده است كه از جهاد سستى مىكنند و از قتل مىترسند و بر كشتهها حسرت مىخورند .
كِتاباً
: حال است از
أَنْ تَمُوتَ
، زيرا آن به تأويل موت است يا مفعول مطلق براى فعل محذوف .
مُؤَجَّلًا
: يعنى موقّت به نحوى كه از وقتش تخلّف نمىكند ، و اگر از مرگ فرار كند تأخير نمىافتد ، و اگر جنگ كند جلو نمىافتد .
وَ مَنْ يُرِدْ ثَوابَ الدُّنْيا نُؤْتِهِ مِنْها
: كنايه از كسى است كه دنيا او را مشغول كرده ، و وابستگىاش به دنيا او را از قتال و جهاد باز داشته است ، و نيز كنايه از كسى است كه غنيمتهاى روز احد ، او را از امتثال امر باز