منصرفشان مىساخت ، پس سستى به خود راه دادند و انديشهء فرار كردند ولى عملا انجام ندادند . « 1 »
أَنْ تَفْشَلا
: يعنى ضعيف شويد و بترسيد
وَ اللَّهُ وَلِيُّهُما
: يعنى خداوند آنها را نمىگذارد كه به خود ترس راه بدهند و فرار كنند ، و آن جملهء حاليّه است ، يا معنى آن اين است كه خدا ولىّ آنان است پس شايسته نيست كه بترسند و سستى به خود راه دهند .
وَ عَلَى اللَّهِ
: يعنى بر خدا نه بر غير خدا مانند عبد اللّه بن ابىّ
فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ
: مؤمنين توكّل مىكنند .
[ سوره آلعمران ( 3 ) : آيه 123 ]
وَ لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَ أَنْتُمْ أَذِلَّةٌ فَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ( 123 )
ترجمه :
و همانا شما را به حقيقت در بدر يارى كرد و غلبه بر دشمن داد ، با آنكه شما از هر جهت در مقابل دشمن ضعيف بوديد ، پس راه خداپرستى و تقوى پيش گيريد ، باشد كه شكر نعمتهاى خدا بهجا آوريد .
تفسير :
وَ لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ
: عطف بر قول خدا
وَ اللَّهُ وَلِيُّهُما
است يا حال است و مقصود اشاره به تعليل امر به توكّل و تعليل ولايت خداست .
بِبَدْرٍ
: بدر جائى است بين مدينه و مكّه چون اسم صاحبش بدر بود آن زمين به اسم صاحبش نامگذارى شد .
وَ أَنْتُمْ أَذِلَّةٌ
: در حالى كه در انظار تماشاگران از نظر نفرات و ساز و برگ ذليل بوديد ، زيرا از حيث عدد اندك هستيد ، سيصد و سيزده مرد . و از حيث لباس كهنه و ژندهپوش هستيد ، و سلاح و مركب هم جز اندكى نداريد .
هامش
( 1 ) صافى : ج 1 ، ص 348 .