محمّد صلّى اللّه عليه و آله قبل از مبعث و بعد از بعثت ، مانند انصار ، از يهوديان مدينه و مانند بعضى از نصارى از اهل حبشه و اهل يمن .
وَ أَكْثَرُهُمُ الْفاسِقُونَ
: يعنى كسانى كه از مقتضاى دين و كتاب و وصيّت پيامبرشان خارج شدند ، و براى اينكه به اين معنى اشاره كند نفرمود اكثر آنان كافرند .
[ سوره آلعمران ( 3 ) : آيه 111 ]
لَنْ يَضُرُّوكُمْ إِلاَّ أَذىً وَ إِنْ يُقاتِلُوكُمْ يُوَلُّوكُمُ الْأَدْبارَ ثُمَّ لا يُنْصَرُونَ ( 111 )
ترجمه :
( 3 / 111 )
هرگز جهودان هيچ آسيب و زيان به شما نتوانند رسانيد مگر آنكه از نكوهش و ياوهسرائى ، شما را اندكى بيازارند و اگر به كارزار شما آيند از جنگ خواهند گريخت از اين پس هيچگاه يارى نخواهند شد .
تفسير :
لَنْ يَضُرُّوكُمْ
: جواب سؤال مقدّر است گويا كه گفته شده : آيا فاسقين آنها مىتوانند به ما ضرر برسانند ؟ پس فرمود : نمىتوانند ضرر برسانند .
إِلَّا أَذىً
: مگر ضرر اندك كه عبارت از آزار و اذيّت است ، پس لفظ « اذى » مفعول مطلق نوعى است كه از غير لفظ فعل است و استثناء مفرّغ است .
وَ إِنْ يُقاتِلُوكُمْ
: يعنى اگر ضرر جنگ فرض شود عاقبت كار به سود شماست ، زيرا اگر آنها با شما جنگ كنند .
يُوَلُّوكُمُ الْأَدْبارَ ثُمَّ لا يُنْصَرُونَ
: به شما پشت مىكنند ( مىگريزند ) و يارى نمىشوند . اين عبارت عطف است بر مجموع
لَنْ يَضُرُّوكُمْ . . .
تا آخر يا بر جمله شرط و جزا يعنى پس از ضرر و جنگ آنها يارى نمىشوند ، يا بعد از جنگ يارى نمىشوند .