بهترين امّت هستند كه امير المؤمنين ( ع ) و حسن ( ع ) و حسين بن على ( ع ) را مىكشند ؟ ! پس قارى گفت : فدايت شوم چگونه نازل شده است ؟ امام فرمود :
كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ
نازل شده : آيا نمىبينى كه خدا آنها را مدح كرده و فرمود :
تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ
« 1 » .
اخبار در اينكه آنچه كه از خدا نازل شده « خير ائمّة » است و اينكه مقصود محمّد صلّى اللّه عليه و آله و جانشينان او هستند بسيار است « 2 » .
و چون امّت هم بر كسى اطلاق مىگردد كه به او اقتدا مىشود ، و هم بر كسى كه به ديگرى اقتدا مىكند لذا جائز مىشود كه از لغت امّت معنى ائمّه اراده شود .
و ممكن است مقصودشان از « خير ائمّة » اين باشد كه آيه به اين معنى نازل شده است ، نه به آن معنى كه توهّم كردهاند .
وَ لَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتابِ
: عطف است بر قول خدا
كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ
يا بر قول خدا « تأمرون » بنابراين كه « 3 » مستأنف باشد ، و شايد مناسب جمله چنين بود كه بگويد : و اگر اهل كتاب ، امر به معروف و نهى از منكر بكنند و ايمان بياورند ،
لَكانَ خَيْراً لَهُمْ
: براى آنان بهتر مىشد . ولى چون فطرت آنها ، فطرت امر به معروف قبل از ايمان نبود ، بعد از ايمان نيز تكليف آنها ، امر به معروف نبود مگر پس از كمال در ايمان . لذا خداوند خواست بگويد :
اگر اصل ايمان بدون التفات به استكمال براى آنان حاصل مىشد براى ايشان بهتر بود ، لذا به ذكر اصل ايمان اكتفا كرد .
مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ
: گويا كه گفته شده : آيا كسى از آنها ايمان نياورد ؟
پس در جواب فرمود : از اهل كتاب كسانى هستند كه ايمان آوردند به
هامش
( 1 ) برهان : ج 1 ، ص 308 .
( 2 ) صافى : ج 1 ، ص 342 .
( 3 ) صافى : ج 1 ، ص 342 .