عذاب روز قيامت به شرط ايمان ايمن مىشود ، و هر كس داخل حرم شود طبق قرار داد الهى از مؤاخذهء بر جنايت ، ايمن مىگردد . و ضمير « دخله » به بيت يا به مقام ابراهيم بر مىگردد ، و مقصود از مقام ابراهيم سنگى است كه در آن اثر قدم و پاى ابراهيم ( ع ) است ، يا جائى است كه آن سنگ ، الآن در آنجاست ، يا جايى است بين آنجا و بين بيت يا مسجد يا مقصود همهء حرم است چنان كه بعضى گفتهاند .
اگر مقصود از امن و ايمن بودن امنيّت آنان در مقابل تعرّض جبّاران و ستمگران با وجود كثرت ستمگران و نابود شدن كسانى كه متعرّض خانهء خدا و زائران آن شدهاند ، مانند اصحاب فيل ، در اين صورت نشانه و آيت الهى بودن واضح است ، ولى اگر مقصود ايمن بودن با قرار داد الهى يا ايمن بودن از عذاب الهى يا ايمن بودن از عذاب نسبت به كسى كه آنجا مدفون است در اين صورت آيت و نشانه بودن واضح و روشن نيست .
بدان كه جميع اعمال شرعى فرعى و مناسك ظاهرى قالبى صورتهاى اعمال لطيفهء انسانى است كه راهبر به سوى خداست ، و مناسك باطنى قلبى و جميع مساجد و خانههاى صورى خدا ، صورتهاى معابد باطنى انسان و نمودى از مواقف و ايستگاههاى سالك در سلوكش مىباشد ، و صورتهاى خانههاى حقيقى خداست كه همان دلهاى سالكين به سوى خداست كه ايمان در آنها داخل مىشود ، و از سينههاى گشودهشدهء به اسلام به سبب دخول ايمان در آن جدا و ممتاز مىگردد .
و كعبه ، چون بناى ابراهيم ( ع ) است كه بوسيلهء قلب تحقّق پيدا كرده است و بيت حقيقى خداى تعالى است با جميع مناسك و معابدش مظهر قلب گشته است ؛ لذا همهء آنچه كه بر قلب جارى مىشود بر كعبه نيز جارى مىشود ، زيرا قلب گوشتى چون اوّلين نقطه از بدن انسان است كه آفريده شده است ، و آن مظهر قلب معنوى است كه قبل از همهء عوالم
بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى ) — صفحة 334
مساهمون: سلطان محمد گنابادى ( سلطان عليشاه )
ص٣٣٤