امر معاش و زندگانى بهرهمند گردند اگر چه كافر باشند ، يا آن بيت آفريده شد تا مردم باقى بمانند و هلاك نشوند ، و اين معنى بنا بر روايتى است مبنى بر اينكه اگر بيت منهدم مىشد و حجّ ترك مىگشت اهل عالم هلاك مىشدند .
لَلَّذِي
: يعنى بيت و خانهاى كه در مكّه واقع شده است .
بِبَكَّةَ
: لفظ « بكّه » و « مكّه » مترادفند ، يا « بكّه » جاى بيت است ، و « مكّه » اسم همهء شهر است ، و از آن جهت « بكّه » ناميده شده است كه مردم در آنجا ازدحام مىكنند يا مردم در آنجا و اطراف آنجا گريه مىكنند ، يا مكّه گردن ستمگران و جبّاران را مىزند و به همهء اين معانى در اخبار اشاره شده است . روايت شده است : از آن جهت مكّه را « بكّه » ناميدهاند كه مرد و زن در آنجا در اثر ازدحام جمع مىشوند و به همديگر تنه مىزنند ، و زن جلو روى تو و راست و چپ تو و همراه تو نماز مىخواند ، و هيچ اشكالى ندارد ، چه ، اين مطلب در ساير شهرها كراهت دارد ، نه در مكّه .
مُبارَكاً
: يعنى مكّه براى مجاورين خود بركت است ، چه از ميوههاى همهء درختان بهره مىبرند در حالى كه در مكّه هيچ نوع ميوهاى نيست ، و حبوبات و ميوهها به سوى آن شهر جلب و سرازير مىشود . و اين شهر براى زائرين خويش نيز مبارك است چون خداوند آنها را مىبخشد ، مانند روزى كه از مادر زاده شدهاند ، و به سوى آنها نظر رحمت مىاندازد ، و توبهء آنها را قبول مىكند ، و عوض آنچه را كه در راه خدا انفاق كردهاند مىدهد . و براى پرندگان و ساير حيوانات نيز مبارك است چون از شكار شدن ، در امان هستند و پرندگان مسجد نيز ايمن بوده و روزيشان مىرسد . و براى درختان و گياهان زمين حرم ، نيز مبارك است چون آنها تا حدودى از قطع كردن و بريدن در امان هستند . و براى اهل عالم مبارك است ، چون بقا و رزق اهل عالم بسبب وجود مكّه است ،