امّا اينكه مكّه خود هدايت است به اين دليل است كه خداوند مىفرمايد :
[ سوره آلعمران ( 3 ) : آيه 97 ]
فِيهِ آياتٌ بَيِّناتٌ مَقامُ إِبْراهِيمَ وَ مَنْ دَخَلَهُ كانَ آمِناً وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ ( 97 )
ترجمه :
( 3 / 97 )
در آن خانه ، آيات ربوبيّت هويداست . مقام ابراهيم خليل است هر كه در آنجا داخل شود ايمن باشد و مردم را حجّ و زيارت آن خانه واجب است ، بر هر كسى كه توانايى براى رسيدن بدانجا يافت . و هر كه ( به سبب انكار حجّ بيت اللّه ) كافر شود ، تنها به خود زيان رسانيده است ، البتّه خدا از اطاعت خلق بىنياز است .
تفسير :
فِيهِ آياتٌ بَيِّناتٌ
: اين جمله مستأنفه و جواب سؤال از علّت هدايت ، يا حال مترادف يا متداخل يا صفت است كه جهت تعليل آورده شده است ، يا خبر بعد از خبر است . به خود آيات و ظاهر و روشن بودن آنها قبلا اشاره نموديم .
مَقامُ إِبْراهِيمَ
: بدل از لفظ « آيات » به صورت بدل بعض از كلّ است ، يا مبتداست كه خبر آن محذوف ، يا خبر است كه مبتداى آن محذوف است ، يعنى « هى مقام ابراهيم » يعنى آن آيات و نشانهها مقام ابراهيم است ، زيرا فرو رفتن پاى ابراهيم در سنگ و باقى ماندن اثر پا و محفوظ ماندن آن در قرون متمادى آيات و نشانههاى متعدّدى است ، و اخبار در بيان حكايت مقام ابراهيم ( ع ) مختلف است و هر كس بخواهد به اخبار و كتب تفاسير مراجعه نمايد . « 1 »
وَ مَنْ دَخَلَهُ كانَ آمِناً
: اين جمله عطف بر
مَقامُ إِبْراهِيمَ
يا عطف بر جملهء
فِيهِ آياتٌ بَيِّناتٌ
يا بر جملهء
إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ
مىباشد ، يا حال است ، و لفظ « من » موصوليّه يا شرطيّه است ، يعنى هر كس داخل مكّه شود از
هامش
( 1 ) عياشى : ج 1 ، ص 187 ، ح 99 .