را سؤال كرد : اگر در آن ايمان ، ثبات ورزيم و به مقام احسان برسيم به چه چيزى نائل مىشويم ؟ پس فرمود : شما به بهشت و خير و وسعت در احسان يا صدق ، يا طاعت ، يا خصلت احسان به غير نمىرسيد ، مگر اينكه انفاق كنيد ، چه همهء اين معانى كه ذكر شد معانى لفظ « برّ » است ، و همه مناسب مقام سؤال است .
حَتَّى تُنْفِقُوا
: معنى انفاق در اوّل سورهء بقره گذشت .
مِمَّا تُحِبُّونَ
: يعنى انفاق از چيزهائى بكنيد كه دوست داريد ، زيرا احسان و محبوبيّت ، براى انسان جز با ميانه روى و اعتدال در اخلاق ، حاصل نمىشود و چون محبوب انسان در هر مرتبه چيزى است غير از آنچه كه در مرتبهء ديگر موجود است ، و شايد محبوب او در مرتبهاى ، بر حسب مرتبهء ديگر ، مبغوض او باشد . و محبوب هر مرتبهاى نسبت به جميع افراد محبوب نمىشود ، بلكه گاهى براى بعضى محبوب و براى بعضى ديگر مبغوض قرار مىگيرد ، و گاهى براى شخصى در حالتى محبوب است و در حالت ديگرى مبغوض است . . . پس انفاق و منفق مخصوص چيزى نيست و در حدّ خاصّى قرار نمىگيرد ، بلكه مىگوييم :
محبوب انسان در هر مرتبهاى نفس ، لوازم نفس و چيزهايى است كه در آن مرتبه ، با نفس سازگار است و اصل در هر انفاق ، آن است كه ناشى يا مسبّب از انفاق چيزى از انانيّتش باشد ، تا مورد قبول قرار گيرد ، زيرا انفاقكننده هرگاه براى ابقاى انانيّت يا ازدياد و فزونى آن انفاق نمايد مانند رياكار و خودپسند يا براى ابقاى باطل يا ابطال حقّ انفاق نمايد انفاق او مورد قبول نيست و موجب برّ و احسان نمىشود بلكه آن انفاق مردود و موجب دورى از برّ و نيكى است .
وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ
: يعنى هر چه انفاق كنيد ، و لو پستترين و كوچكترين چيز هم كه باشد از خداوند فوت نمىشود و خدا آن را مىداند .