ترجمه :
( 3 / 30 )
روزى كه هر كس هر كار نيكو كرده همه را پيش روى خود حاضر بيند آنچه بد كرده است ، آرزو كند اى كاش ميان او و كار بدش مسافتى دور جدائى بود و خداوند شما را از عقاب خود مىترساند كه او در حقّ بندگان بسى مهربان است .
تفسير :
يَوْمَ تَجِدُ
ظرف است براى فعل « لا تودّ » ، يا اينكه ظرف است براى « قدير » به معنى ظهور قدرت خدا در آن روز ، يا اينكه ظرف
يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ
است ، يا ظرف
يَعْلَمْهُ اللَّهُ
است ، معنى فرق نمىكند همان معنى است كه گفته شد يا اينكه ظرف است براى « اذكر » ( به ياد آر ) كه در اين جمله تقديرا وجود دارد . ( به ياد بياور روزى را كه هر نفس . . . . )
كُلُّ نَفْسٍ
هر نفسى خيرش را و شرّش را روز قيامت مىيابد
ما عَمِلَتْ
يعنى مىيابد صورت آنچه را كه عمل كرده است ، به نحو تجسّم اعمال چنان كه شرح و تحقيق آن گذشت ، يا اينكه جزا و پاداش آنچه را كه عمل كرده است مىيابد ، يا مقصود نامهء عمل است .
مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ
عطف است بر
ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ
يا لفظ « ما » شرطيّه است ، و جملهء « تودّ » جزاء آن است ، و مرفوع بودن آن براى اين است كه شرط فعل ماضى است و جزم ، در آن ظاهر نيست ، يا اينكه لفظ « ما » موصوله است و متضمّن معنى شرط و مبتداء است و جمله « تودّ » خبر آن است .
لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً
كه اى كاش بين او و كار بدش و مسافت زياد مىبود و لفظ اين « لو » مصدريّه است كه فعل آن محذوف است ، يا شرطيّه است كه فعل و جواب آن محذوف است ، كه معنى آيه چنين است : اگر ثابت شود بين آن اعمال و بين او مسافت زيادى است . اين فاصلهء دور را دوست خواهد داشت .