ترجمه :
( 3 / 7 )
اوست خدايى كه قرآن را به تو فرستاد كه برخى از آن كتاب آيات محكم است كه آنها اصل و مرجع ديگر آيات كتاب خواهد بود و برخى ديگر آياتى است متشابه تا آنكه گروهى كه در دلشان ميل به باطل هست از پى متشابه رفتهاند تا به تأويل كردن آن در دين راه فتنهگرى و شبهه پديد آرند . در صورتى كه تأويل آن را جز خدا و راسخان در علم ، كسى نداند و اهل دانش گويند ما به همهء آن كتاب گرويديم كه تمام محكم و متشابه آن از جانب پروردگار ما آمده و به اين دانش و بر اين معنى ( كه آيات قرآن همه از جانب خداست ) تنها خردمندان آگاهند .
تفسير :
هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ
جمله حاليه است يا استينافيّه و بيان حكمت خداى تعالى است ، و كتاب در اينجا عبارت از همهء ما سوى اللّه است ، زيرا جز ذات خدا هر چه هست كتاب خدا مىباشد چنان كه در اوّل كتاب گذشت .
و نزول كتاب عبارت از ظهور آن بر مقام محمّد صلّى اللّه عليه و آله است ، البتّه مقام نازل آن به صورتى است كه مناسب او در آن مقام باشد ، يا ظهور آن كتاب بر مقام رسالتش به آنچه كه از احكام فرستاده شد ، يا ظهور آن به سبب الفاظ و عبارات و نقوش و نوشتهها است كه كتاب تدوينى مىباشد .
بيان محكم و متشابه
مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ
« أحكم الامر و البناء » يعنى آن را محكم كرد به نحوى كه شكستن و از بين رفتن به آن راه نمىيابد ، و « أحكم الحكم » يعنى حكم را محكم كرد به نحوى كه محو و نسخ به آن راه نمىيابد ، و