در مجمع است « 1 » كه اين آيه دربارهء على ( ع ) نازل شده كه چهار درهم داشت ، پس يك درهم را شب صدقه داد ، و يك درهم روز ، و يك درهم پنهان و يك درهم ، آشكارا .
مقصود از مثل اين خبر تعيين يك درهم براى شب و يك درهم براى روز نيست تا مغاير درهم پنهان و درهم آشكار باشد ، بلكه مقصود اين است كه على ( ع ) به چيزى در شب و چيزى در روز و چيزى پنهان ، شب يا روز و چيزى آشكارا ، شب يا روز تصدّق نموده است .
بعضى گفتهاند : وقتى آيهاى در مورد چيزى نازل شد بر همه موارد مربوط به آن نيز جريان دارد و صادق است « 2 » .
اعتقاد در تفسير آيه اين است كه آن دربارهء امير المؤمنين على ( ع ) نازل شده است و در نفقهء بر اسبان و نظاير آن جريان يافته است « 3 » ، و در خبرى آمده است كه آن نفقه از زكات نبوده است « 4 » .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 275 ]
الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبا لا يَقُومُونَ إِلاَّ كَما يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطانُ مِنَ الْمَسِّ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبا وَ أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبا فَمَنْ جاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهى فَلَهُ ما سَلَفَ وَ أَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ وَ مَنْ عادَ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ ( 275 )
ترجمه :
( 2 / 275 )
كسانى كه رباخوارند از قبرها در قيامت برنخيزند مگر مانند آن كه به وسوسه و فريب شيطان مخبّط و ديوانه شدهاند و آنان بدين سبب در اين عمل زشت افتند كه گويند هيچ فرق ميان معاملهء تجارت و ربانيست و حال آن كه خداوند تجارت را حلال و ربا را حرام كرده است ، هر كس پس از آن كه پند و اندرز كتاب خدا به او برسد از اين عمل دست
هامش
( 1 ) مجمع البيان : ج 1 و 2 ، ص 388
( 2 ) مجمع البيان : ج 1 و 2 ، ص 388
( 3 ) صافى : ج 1 ، ص 278
( 4 ) عياشى : ج 1 ، ص 151 ، ح 501