در انفاقات باطل بسط كلام نموده است ، و مقصود ترتّب اجر بر انفاق نيست تا فاء بياورد كه مؤكّد ترتّب است . به خلاف آيهاى كه مىآيد كه مقصود در آنجا بيان ترتّب اجر است كه آوردن الفاظى كه اين تلازم و ترتّب را تأكيد كند مناسب است . و اضافهء اجر به انفاقكنندگان به جهت ارزشمندى و بزرگى اجر است ، و نيز اشاره است به اينكه اجر به حسب اختلاف انفاقكنندگان مختلف مىشود ، به نحوى كه تعيين حدّى براى آن ممكن نيست ، مگر اينكه آن را نسبت به انفاقكنندهها به حساب آوريم .
عِنْدَ رَبِّهِمْ
و اين پاداش از خدا مخصوص آنان است ، اين بيان بزرگداشت ديگرى براى آنان است از اينكه امر اجر و پاداش آنها موكول به غير ايشان نيست .
وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ
و بيم و اندوهى بر ايشان نيست ، اختلاف دو قرينهء ( خوف و حزن ) در اوّل سوره گذشت .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 263 ]
قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَ مَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُها أَذىً وَ اللَّهُ غَنِيٌّ حَلِيمٌ ( 263 )
ترجمه :
( 2 / 263 )
فقير و سائل را به زبان خوش و طلب آمرزش ردّ كردن بهتر است تا آن كه صدقه دهند و از پى آن آزار كنند ، خداوند از طاعت و صدقهء خلق بىنياز و بر عصيان و بخل آنان بردبار است .
تفسير :
قَوْلٌ مَعْرُوفٌ
جواب سؤال مقدّر است ، گويا كه گفته شده است :
كسى كه قدرت بر ترك منّت و اذيّت ندارد چه كارى انجام دهد ؟ پس فرمود : قول معروف ، يعنى گفتارى كه عقل و عرف انكار آن نكند ، يعنى در صورت عدم اجابت سائل و عدم احسان به او گفتار خوب و زبان خوش داشته باشد .
وَ مَغْفِرَةٌ
و گذشت و چشمپوشى مسئول از بدىهاى سائل و