نه اينكه منظور اين باشد كه چند برابر شدن از هفتصد تجاوز نمىكند ، و نه تقييد چند برابر كردن نسبت به كسى است كه بخواهد و اين معنى وجهى از وجوه آيه است .
وَ اللَّهُ واسِعٌ
عطف است در معنى تعليل اگر مقصود از
وَ اللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ
زياد كردن فوق هفتصد برابر باشد .
و ممكن است مقصود زياد كردن بيش از هفتصد برابر باشد ، به شرطى كه منظور قبلى اين باشد كه خدا منحصرا هفتصد برابر مىكند و يا مقيّد كردن آن نسبت به كسى باشد كه خدا بخواهد .
عَلِيمٌ
يعنى خدا داناست به انفاق شما و مقدارى كه انفاق مىكنيد ، و نيّت انفاقكننده ، و حال كسى كه انفاق بر او مىشود ، پس به مقدار استعداد و استحقاق شما چند برابر مىكند ، و فعل و اراده خدا گزاف نيست كه نظر به استحقاق شما نكند . پس چه بسا انفاق كنندهاى كه انفاقش را باطل كند ، يا خداوند به جهت آن انفاق عذابش كند ، و چه بسا انفاق كنندهاى كه پاداش او ده برابر تا هفتاد تا هفتصد ، تا هفت هزار ، تا هفتاد هزار ، تا هر چه كه خدا بخواهد ، تا بىنهايت ، ادامه مىيابد .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 262 ]
الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لا يُتْبِعُونَ ما أَنْفَقُوا مَنًّا وَ لا أَذىً لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ ( 262 )
ترجمه :
( 2 / 262 )
آنان كه مال خود را انفاق كنند در راه خدا و در پى انفاق منّتى بر مستحقّان نگذارند و آنان را آزارى نكنند آنان را پاداش نيكو نزد خدا خواهد بود و از پيشآمدى بيمناك نباشند و هرگز در دنيا و عقبى اندوهناك نخواهند بود .
تفسير :
الَّذِينَ يُنْفِقُونَ
جواب سؤال مقدّر است ، گويا كه گفته شده است :
اين پاداش براى همهء انفاقكنندگان است يا براى بعضى فقط ، پس خداى