شود « 1 » .
وجه ديگرى نيز پيش از اين گفته شد ، و آن اينكه نمرود گفت آيا زنده كردن مردگان را به وسيلهء برگشتن روح به بدن ميّت ديدهاى ؟ پس ابراهيم آن درخواست را از خدا نمود .
در تعيين پرندگان نيز اخبار مختلف است ، در بعضى اخبار است كه چهار پرنده عبارت از كركس و اردك و طاوس و خروس بودند « 2 » .
در بعضى اخبار ديگر هدهد و وركاك ( مرغى است كه گنجشك را شكار مىكند - قوش ) و طاوس و كلاغ آمده است « 3 » . در بعضى ديگر خروس و كبوتر و طاوس و كلاغ ذكر شده است « 4 » .
در بعضى ديگر خروس و طاوس و اردك و شتر مرغ است « 5 » .
همچنين در چگونگى مزج آن مرغها و تجزيهء آنها اخبار مختلف است .
در بعضى از اخبار است كه تفسير به مرغان در ظاهر است و تفسير آن در باطن اين است كه ، چهار نفر از كسانى كه متحمّل كلام هستند بگير و علمت را به آنان بسپار ، سپس آنها را به اطراف زمين به مأموريت بفرست تا حجّتهائى بر مردم باشند ، و آنگاه كه خواستى آنها بيايند به اسم اكبر آنان را مىخوانى كه با اذن خدا همهشان شتابان به سوى تو مىآيند اختلاف اخبار در تعيين پرندگان و كيفيّت كشتن آنان و مخلوط كردن و تجزيه نمودن و سپس خواندن آنها و زنده كردنشان ، و نيز اختلاف اخبار در عدد كوهها و اشارهء آنها به بعضى وجوه تأويل دلالت مىكند بر اينكه مقصود از اين حكايت تنها ظاهر قضيّه نيست ، بلكه ظاهر آن اراده شده تا آگاهى بر باطن آن باشد و اينكه مقصود از پرندگان چهارگانه شيطنت و
هامش
( 1 ) نور الثقلين : ج 1 ، ص 229 ، ح 1088
( 2 ) نور الثّقلين : ج 1 ، ص 229 ، ح 1088
( 3 ) عياشى : ج 1 ، ص 145 ، ح 477
( 4 ) عياشى : ج 1 ، ص 142 ، ح 470
( 5 ) برهان : ج 1 ، ص 251