تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى ) — صفحة 583

مساهمون:

ص٥٨٣
مقاومت مىكند و صبر و مسامحه و درنگ را بر پيكار ترجيح ميدهد تا آنكه فرتوتى ( انحطاط و بحران ) دولت كهن روشن‌تر و آشكارتر شود و در نتيجه عقايد اقوام و ملتش دربارهء تسليم شدن بدولت كهن سست و مضمحل گردد و همت آنان به كشور گشايى و نبرد جدى برانگيخته شود و از روى صلابت و شدت بستيز برخيزند تا پيروزى و غلبه براى او روى دهد . گذشته از اين دولت كهن داراى ثروت بيكران و وسايل معاش فراوان و نعمت سرشار و لذايذ گوناگون مىباشد كه در پرتو استحكام يافتن پايه‌هاى كشوردارى بمرور زمان براى آنان بدست آمده است و از اموال خراج مبالغ بسيارى در اختيار دارد كه خدايگان دولت نوبنياد از آن بىبهره است و از اين راه دولت كهن داراى اسطبل‌ها براى اسبان ( در نواحى مرزى ) و سلاحهاى نيكوى فراوان مىباشد و عظمت و ابهت پادشاهى آن همچنان پايدار است و خواهى - نخواهى بذل و بخشش فراوان بلشكريان و مردم مىكند و بوسيلهء همهء اينها دشمنان خود را بوحشت مىاندازد در صورتى كه هيئت دولت نوبنياد از همهء اينها به كلى محروم است ، زيرا آن دولت هنوز در مرحلهء باديه‌نشينى و گرفتار فقر و بينوايى است و نميتواند خود را بدين گونه وسايل مجهز كند از اين رو وقتى اخبار دولت كهن و كيفيت شكوه و عظمت آن در ميان مردم و لشكريان دولت نوبنياد منتشر مىشود اوهام ترس و رعب بر آنها چيره مىشود و بعلل مزبور از پيكار با آن دولت كناره‌جويى ميكنند و ناچار امير و فرمانرواى دولت آنان درنگ و تأخير را ترجيح ميدهد تا آنكه دولت كهن به آخرين مرحلهء فرتوتى ( انحطاط و بحران ) برسد و آسيب و خلل شديد بعصبيت و خراج آن راه يابد . درين هنگام است كه خدايگان دولت نوبنياد منتظر بدست آوردن فرصت ( مناسب ) براى استيلا يافتن بر دولت كهن پس از سپرى شدن سالها از آغاز هدف كشور ستانى مىباشد [ 1 ] . دستور خداست در ميان بندگانش . و نيز مردم كشور و دولت نو بنياد از لحاظ انساب و عادات و همه تمايلات و مقاصد با اهالى دولت كهن مباينت كلى دارند . و همچنين ايشان به علت
هامش
[ 1 - ) ] در ( ا ) بجاى : سنين در « ينى » ( حسين ) است .