همچنين علويان طبرستان هنگامى كه در ميان ديلميان آشكار شدند دير زمانى درنگ كردند تا آنكه بر آن ناحيه استيلا يافتند آنگاه پس از آنكه كار علويان پايان يافت و ديلميان بتسخير كشور فارس و عراقين همت گماشتند ، ساليان دراز درنگ كردند تا آنكه اصفهان و فارس را متصرف شدند و سپس بر بغداد و خليفه هم استيلا يافتند .
و همچنين عبيديان كه ابو عبد الله شيعى داعيه ايشان را در ميان خاندان كتامه از قبايل بربر مدت ده سال و بلكه بيشتر به پا داشت و در اين مدت با خاندان اغلبيان افريقيه بنبرد ميپرداخت ( و درنگ و تأخير ميكرد ) تا سرانجام بر آنان پيروز شد و بر سراسر مغرب استيلا يافت و آنگاه دودمان مزبور بتسخير كشور مصر همت گماشتند و مدت سى سال يا قريب بدان درنگ كردند و دست از كشور ستانى بر نداشتند و در اين مدت سپاهيان و نيروى دريايى خويش را در هر فرصتى براى نبرد با مصر مجهز ميساختند و جهت مدافعهء مصريان از بغداد و شام از راه خشكى و دريا كمك ميرسيد تا سرانجام عبيديان ( فاطميان ) بر اسكندريه و فيوم و صعيد استيلا يافتند و دعوت آنان از آنجا به حجاز هم سرايت كرد و در حرمين ( مكه و مدينه ) نيز انتشار يافت سپس سردار آنان جوهر كاتب با سپاهيان خود به نبرد با شهر مصر ( قاهرهء قديم ) پرداخت و بر آن استيلا يافت و دودمان بنى طغج را بر انداخت و شهر قاهره را بنيان نهاد . آنگاه خليفهء آنان معد المعز [ 1 ] لدين الله بدان شهر آمد و از آغاز استيلاى عبيديان بر اسكندريه تا ورود خليفه مزبور به شهر قاهره شصت سال طول كشيد [ 2 ] .
همچنين سلجوقيان پادشاهان ترك پس از آنكه بر سامانيان استيلا يافتند و از ما وراء النهر ( جيحون ) گذشتند قريب سى سال با خاندان سبكتكين در خراسان ستيزهجويى ميكردند و منتظر فرصت مناسب بودند تا آنكه بر دولت آنها ( غزنويان ) استيلا يافتند و سپس ببغداد لشكر كشيدند و پس از روزگارى بر شهر و هم بر خليفه چيره شدند [ 3 ] .
هامش
[ 1 - ) ] در ( ا ) بغلط : بجاى ( معد ) بعد آمده است
[ 2 - ) ] از « ينى »
[ 3 - ) ] در نسخهاى چنين است :
لشكر كشيدند و فرمانرواى آن شهر و گروهى از كسان خليفه را از بغداد راندند .