تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى ) — صفحة 148

مساهمون:

ص١٤٨
واقع است كه تا آخر خاور بخش امتداد مييابد و اين ناحيه پيوسته پر برف و يخبندان است و عمران در آن اندك است . و سرزمين مزبور در بخش چهارم و پنجم اقليم ششم بروسيه متصل است و كشور روسيه در ناحيهء غربى بخش پنجم اين اقليم واقع است و چنان كه در پيش ياد كرديم در شمال بقطعه‌اى از درياى محيط منتهى مىشود كه بكوه قوقيا پيوسته است . و ناحيهء خاورى اين بخش محل پيوستگى سرزمين قمانى [ 1 ] است كه بر قطعهء كنار درياى نيطش از بخش ششم اقليم ششم واقع است و بدرياچهء طرمى [ 2 ] منتهى مىشود كه از اين بخش بشمار ميرود . و آب اين درياچه شيرين است و رودهاى بسيارى از كوههاى جنوب و شمال بدان سرازير مىشود . در شمال ناحيهء خاورى اين بخش سرزمين بناريه [ 3 ] است كه متعلق بتركان [ 4 ] مىباشد و تا آخر اين بخش امتداد مييابد . و ناحيهء جنوب غربى بخش ششم محل پيوستگى آن به بلاد قمانى است و در وسط اين ناحيه درياچهء غنون [ 5 ] ديده مىشود كه آب آن شيرين است و از كوههاى نواحى خاورى رودهايى بدان ميريزد ، ولى درياچهء مزبور بسبب شدت سرما بجز مدت اندكى از فصل تابستان پيوسته منجمد است و در خاور بلاد قمانى كشور روسيه واقع است كه آغاز و مبدأ آن در ناحيهء شمال شرقى بخش پنجم اقليم ششم بود . و در زاويهء جنوب خاورى اين بخش بقيهء سرزمين بلغار [ 6 ] واقع است كه مبدأ و آغاز آن در ناحيهء شمال خاورى بخش ششم اقليم ششم است و در وسط اين قطعه كه از سرزمين بلغار بشمار ميرود محل پيچ و خم رود اتل ( ولگا ) ديده مىشود كه نخستين خميدگى آن بجنوب است چنان كه در پيش ياد كرديم و در آخر ناحيهء شمالى اين بخش كوه قوقيا است كه از باختر بخاور بخش متصل است . و در باختر بخش هفتم اين اقليم بقيهء سرزمين بجناك ديده مىشود كه متعلق
هامش
[ 1 - ) ] ( بضم ق ) . [ 2 - ) ] ظرمى ( ن . ل ) . [ 3 - ) ] در يك چاپ بجاى « بناريه » « تاتار » و در چاپ ديگر « بلغار » است و دسلان از روى نقشهء ادريسى اين كلمه را تصحيح كرده است . [ 4 - ) ] تركمان ( ن . ل ) . [ 5 - ) ] در چاپهاى مصر « عثور » و در چاپ پاريس « عيون » است ولى دسلان كلمهء « غنون » را از نقشهء ادريسى نقل كرده است . [ 6 - ) ] بلغر ( ن . ل ) .