است و در خاور آن ناحيه بلاد يأجوج [ 1 ] است كه كوه قوقياى [ 2 ] محيط ميان آنان و تركان فاصله شده است ، چنان كه ذكر آن گذشت . اين كوه از درياى محيط در خاور اقليم چهارم آغاز مىشود و با همان دريا تا آخر قسمت شمالى آن اقليم امتداد مىيابد و در حالى كه به سمت شمال غربى مىرود از آن جدا مىشود تا داخل بخش نهم اقليم پنجم مىگردد ، آنگاه به جهت امتداد نخستين خود باز ميگردد تا از سمت جنوب بشمال با انحراف بباختر داخل بخش نهم اين اقليم مىشود و در وسط آن در اينجا سدى است كه آن را اسكندر بنيان نهاده است . آنگاه بر همان سمت باقليم هفتم ميرود و ببخش نهم آن ميرسد و سپس در آن بخش بجنوب ميگذرد تا در شمال درياى محيط نمودار مىشود سپس از آنجا در امتداد همان دريا به سمت باختر منحرف مىگردد تا ببخش پنجم اقليم هفتم ميرسد و در آنجا بقطعهاى از قسمت غربى درياى محيط ملحق مىشود و در وسط اين بخش نهم چنان كه گفتيم سدى است كه اسكندر آن را بنا كرده است و خبر صحيح آن در قرآن آمده است [ 3 ] و عبد الله بن خرداد به در كتاب جغرافى خود ياد كرده است كه الواثق در خواب ديد كه سد باز شده است و در نتيجه با حالى وحشت زده بيدار مىشود و سلام ترجمان [ 4 ] را بدان سوى ميفرستد و او پس از آگاهى بر اين امر خبر و وصف آن را در ضمن حكايت درازى ميآورد كه نقل آن در اينجا از موضوع كتاب ما خارج است و در بخش دهم اين اقليم سرزمين مأجوج است كه تا پايان اين پخش امتداد دارد . اين بلاد در اين بخش بر ساحل قطعهاى از درياى محيط است كه از خاور و شمال آن را احاطه كرده است قطعهء مزبور در جهت شمال مستطيل و در جهت شرق قدرى پهناور است .
اقليم هفتم :
درياى محيط از جهت شمال تا وسط بخش پنجم كه بكوه قوقيا متصل است سرتاسر اين اقليم را فرا گرفته و كوه قوقيا همان است كه گفتيم بر نواحى يأجوج و مأجوج احاطه دارد .
بنابر اين بجز قسمتى از جزيرهء انكلترا [ 5 ] ( انگلستان ) كه بيرون از آب است
هامش
[ 1 - ) ] ماجوج ( ن . ل ) .
[ 2 - ) ] ( پ ) .
[ 3 - ) ] رجوع قوفايا به آيات 92 ، 93 و 94 و 95 سورهء كهف شود
[ 4 - ) ] سلامة ترجمان ( پ ) .
[ 5 - ) ] انكلطرة ، انكلترا ( ن . ل ) .