مقدمهء سوم در اقاليم معتدل و منحرف و تأثير هوا در رنگهاى بشر و بسيارى از كيفيات و حالات ايشان
در گذشته بيان كرديم كه قسمت آباد نواحى خشكى كرهء زمين وسط آنست زيرا افراط گرما در جنوب و شدت سرما در شمال مانع عمرانست و چون دو سوى شمال و جنوب در گرما و سرما با هم متضادند بايد از اين كيفيت در هر دو سوى بتدريج كاسته شود تا در وسط و مركز زمين اعتدال حاصل آيد ، از اين رو اقليم چهارم براى آبادانى و عمران سازگارتر است و آنچه در جوانب آن است يعنى اقليمهاى سوم و پنجم پس از اقليم مزبور از ديگر اقاليم باعتدال نزديكتر مىباشد . ولى اقليمهاى دوم و ششم از اعتدال دور است و اقليمهاى اول و هفتم بدرجات دور تر است و به همين سبب دانشها و هنرها و ساختمانها و پوشيدنيها و خوردنىها و ميوهها و بلكه جانوران و همهء چيزهايى كه در اين اقليمهاى سهگانهء مركزى پديد آمدهاند باعتدال اختصاص يافتهاند و افراد بشرى كه ساكنان اين اقليمها را تشكيل ميدهند از حيث جسم و رنگ و اخلاق و اديان مستقيمتر و راستترند « حتى نبوتها و پيامبران بيشتر در اين اقليمها بودهاند و در اقليمهاى جنوبى و شمالى از بعثتى اطلاع نداريم ، زيرا پيامبران و فرستادگان خدا مخصوص به كاملترين افراد نوع بشر ، از لحاظ آفرينش و خوى ، بودهاند . خداى تعالى فرمايد شما بهترين امت بوديد كه براى مردم برانگيخته شديد [ 1 ] و اين براى آنست كه آنچه پيامبران از نزد خدا ميآورند مورد قبول واقع شود و دعوت آنان رواج گيرد و ساكنان اين اقليمها بسبب زيستن در محيط معتدل كاملترند [ 2 ] » چه مىبينيم اين مردمان از لحاظ خانه و پوشيدنى و خوراك و صنايع
هامش
[ 1 - ) ] كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنّاسِ 3 : 110 . آيهء 106 سورهء آل عمران .
[ 2 - ) ] قسمت داخل گيومه در چاپ پاريس حذف شده است .