و باز نيست اقتدا به محض انتساب نسبى به يكى از اولياى دين و حكماى راسخين و ائمّهء هادين ، بلكه عمده اطاعت و بندگى است . و اگر انتساب نسبى نيز با حسبى جمع شود ، بهتر . و اين حديث ردّست بر جمعى كه منكر نسخند و مىگويند :
به حسب اختلاف ازمان و اعصار ، نسخ در شرايع و احكام راه نمىيابد و در هر عصرى اقتدا بر مقتداى خاصّى لازم نيست و خصوصيّت بعضى دون بعضى دخل ندارد . و همچنين ردّست بر جمعى كه عقل را مستقلّ مىدانند و متابعت عقل مىكنند و شرع و ملَّت را مناط اعتبار نمىدانند .
قال الله تعالى : ) * چنان كه خداوند عالم در قرآن مجيد فرموده كه : * ( يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ . ) * ( إسراء 71 ) اى من كان اقتدى بمحقّ قبل و زكَّى .
حضرت شيخ در تفسير آيه مىفرمايد كه : در روز قيامت مىخوانيم ما هر كسى را به امام ايشان ، اگر امام و پيشواى ايشان ، در دنيا امام حقّ باشد افعال و اعمال ايشان را قبول مىكنيم ، و اگر متابعت امام باطل كرده باشند ، عملهاى ايشان را ردّ مىكنيم .
قال الله تعالى : * ( فَإِذا نُفِخَ في الصُّورِ فَلا أَنْسابَ بَيْنَهُمْ يَوْمَئِذٍ وَلا يَتَساءَلُونَ . ) * ( مؤمنون - 101 ) ) * و نيز خداوند عالم در قرآن مجيد فرموده است كه : هر گاه دميده شود صور اسرافيل و قيامت قائم شود ، مدار به عمل صالح است و از همه كس در آن روز از عمل مىپرسند و از هيچ كس نسب نمىپرسند كه پسر كيستى ؟ و پدر كيستى ؟ و به كه منسوبى ؟ بلكه مناط اعتبار در آن روز ، عمل صالح است و از عمل سؤال كرده مىشود .
در خبر است كه حضرت پيغمبر صلَّى الله عليه و آله فرمود كه : در شب معراج اسرافيل عليه السّلام را
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 367
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٣٦٧