ديدم در زير عرش ، صورى در دهن گرفته بر شكل شاخ و آن را چهار هزار منفذ بود ، چشم در زير عرش كشيده بود . جبرئيل عليه السّلام را گفتم : چند گاه است كه او اين صور در دهن دارد ؟ گفت : از آن وقت كه حق تعالى عالم را آفريده او اين صور در دهن گرفته ، منتظر است كه كى فرمان الهى در رسد به دميدن آن ، تا تأخير در آن واقع نشود .
در مجمع البيان مذكور است كه : اسرافيل دو بار در صور بدمد ، در نفخهء اوّل ، همهء خلايق بميرند و در دوم ، همه زنده شوند . پس نفخهء اوّل براى آخر شدن دنيا باشد ، و دوم از براى ابتداى آخرت .
و قال امير المؤمنين عليه السّلام : الارواح جنود مجنّدة ، فما تعارف منها ائتلف ، و ما تناكر منها اختلف .
حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرموده است كه : نفوس انسان در عالم ذرّ ، لشكرى بودند متفرّق و مختلف در الفت ، بعضى با هم الفت داشتند و بعضى الفت نداشتند ، و الفت و عدم الفت أرواح در اين عالم . كه عالم أشباح است ، تابع الفت و عدم الفت ايشان است در عالم ذرّ . يعنى هر كدام از ايشان كه در عالم ذرّ ، با هم الفت داشتهاند ، در اين عالم نيز با هم انس و الفت مىگيرند ، و هر كدام كه نداشتهاند ، در اين عالم نيز ندارند و ميان ايشان الفت بهم نمىرسد .
و عالم ذرّ را اهل تفاسير چنان بيان كردهاند كه : حق تعالى بعد از خلق آدم و بعد از دخول او به بهشت ، ذرّيت او را بيرون آورد ، از صلب او بر مثال مورچه هاى خرد و حيات و عقل و نطق در ايشان آفريد و ربوبيّت خود را بر ايشان عرض كرد و گفت : * ( أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ ؟ قالُوا : بَلى ) * ( اعراف - 172 ) ، يعنى : آيا نيستم من پروردگار شما ؟
ايشان قبول كرده گفتند : « بلى ، شهدنا » ، يعنى : اقرار داريم ماها به پروردگارى تو و ما بر اقرار خود گواه شديم . و چون ذرّيّت آدم بلى گفتند ، حق تعالى ملايكه را گفت : گواه باشيد ، ايشان نيز گفتند : « شهدنا » .
و جمهور مفسّرين بر آنند كه بعد از خلق آدم و قبل از دخول بهشت ، بر فضايى
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 368
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٣٦٨