حضرت امام صادق عليه السّلام مىفرمايد كه : ريا مكن به عمل خود و قصد مكن ، نمودن عمل خود را به كسى ، كه نه زنده كردن از او آيد و نه مىراندن ، نه قوّت دادن و نه بريدن . و سزاوار عبادت و پرستش ، كسى است كه به همه چيز توانا است ، و به جميع أشياء قادر و دانا است ، و عمل تو بايد خالص از براى او باشد ، و هيچ چيز غير او منظور تو نباشد ، تا چنان كه از ذات و صفت او ، شركت منتفى است ، بندگى او نيز چنين باشد ، و به فرمودهء او عزّ اسمه ، كه : * ( وَلا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّه أَحَداً ) * ( قسمتى از آيه 110 - كهف ) ، عمل شده باشد .
و الرّياء شجرة لا تثمر الَّا الشّرك الخفىّ .
مىفرمايد كه : ريا درختى است كه حاصل او نيست مگر شرك خفى ، شرك بر دو قسم است : شرك خفى و شرك جلى :
شرك جلى - به دو مبدأ قائل شدن است ، مثل ثنويّه كه به دو مبدأ قائلند ، يكى نور و يكى ظلمت ، يا يكى يزدان و ديگرى اهرمن .
و شرك خفى - عبارت از رياء است ، و مرائى نيز به حكم : « جعل الهه هواه » ، در حكم مشرك است و در قيامت با ايشان محشور خواهد بود .
و أصلها النّفاق .
اصل ريا و منشأ ريا ، نفاق است . چرا كه نفاق ، عدم توافق باطن است با ظاهر ، و مرائى هر گاه عملى كند نه محض از براى خدا و قصدش در آن عمل ، نمودن عمل باشد . يعنى : چون غير خدا را در آن عمل ، دخيل و سهيم كرده است ، پس با خداى خود نفاق كرده است .
يقال للمرائي عند الميزان : خذ ثوابك و ثواب عملك ممّن أشركته معى ، فانظر من تعبد ؟ و من تدعو ؟ و من ترجو ؟ و من تخاف ؟ ! ) * يعنى : مىگويند به مرائى در روز قيامت در وقت كشيدن اعمال به ترازوى عدل كه : بگير اى مرائى ، ثواب عمل خود را از كسى كه عمل از براى او كردى .
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 316
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٣١٦