1 - اينكه فقهاء در باب مسافر تصريح نمودهاند به اينكه رفتن به راهى كه ظنّ به هلاكت در آن باشد معصيت است و نه رفتن به راهى كه صرفا احتمال خطر در آن مىرود .
2 - فتواى ايشان در باب تيمّم اين است كه اگر انسان ظنّ به ضرر در استعمال آب پيدا كند نوبت به تيمّم با خاك نمىرسد .
3 - فتواى فقهاء در باب افطار رمضان اين است كه اگر ظنّ حاصل شود كه روزه براى شما ضرر دارد بايد افطار كنى لكن به صرف احتمال و شك حق افطار ندارد .
* پس مراد از عبارت ( نعم ذكر قليل من متأخرى . . . الخ ) چيست ؟
اين است كه برخى از متأخرين معتقدند كه در شك به ضرر هم مىشود تيمّم و يا افطار كرد لكن اين مطلب نه به خاطر اين است كه ارتكاب محتمل الضرر دنيوى هم حرام است تا شاهد شما باشد .
بلكه بهدليل خاص يعنى خوف ضررى است كه در روايت آمده است .
و خوف از ضرر همانطور كه با قطع به ضرر و ظن به خطر هست در احتمال و شك در ضرر نيز هست .
پس دفع ضرر محتمل دنيوى لازم نيست .
به عبارت ديگر :
اگر عدّهاى از علماى متأخر انسحاب حكم افطار و تيمّم را در صورت شك نيز آوردهاند بهدليل تعلق حكم در ادلّه به ترس از ضرر در صورت شك است نه از اين جهت كه ارتكاب مشكوك الضرر حرام است .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 92
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٩٢