* مراد از ظن غير معتبر چيست ؟
همان خبر ضعيف و يا رسيده از فرد غير عادل و غير موثق است كه فى المثل به ما بگويد شرب تتن حرام است .
* چرا به چنين امارهاى غير معتبر گفته مىشود ؟
زيرا قادر بر اثبات حرمت مورد ادعايش مثلا در شرب تتن نيست .
* نكته مورد نظر در امارهء غير معتبره چيست ؟
در اينجاست كه در اثبات ضرر معتبر است ، زيرا كه عقل در باب دفع ضرر تفاوتى ميان قطع به ضرر و يا ظنّ به ضرر قائل نيست . به عبارت ديگر اگر از طريق حديثى ضعيف ، ظن به حرمت و ظنّ به ضرر پيدا كرديد ظن به حرمت فاقد حجيّت است و لكن ظنّ به ضرر حجّت مىباشد .
* انّما الكلام در چيست ؟
اين است كه اگر ما ظنّ به ضرر نداشتيم و تنها احتمال ضرر داديم فى المثل شك كرديم كه شايد شرب تتن حرام باشد و شايد ضرر ، ظن به حرمت هيچ ، ولى همانطور كه دفع ضرر مظنون واجب است دفع ضرر محتمل هم واجب است .
* اصول عمليه از جهت محل جريان بطور كلى بر چند قسم است ؟
بر دو قسم :
1 - اصول موضوعيّه ، يعنى اصلهايى كه در رتبهء قبل از حكم در نفس موضوع حكم جارى مىشوند .
2 - اصول حكميه ، يعنى اصولى كه پس از تكميل موضوع حكم در هنگامهء شك در نفس الحكم الشرعى جارى مىشوند .
* اصول موضوعيّه خود بر چند قسماند ؟
بر دو قسم : 1 - اصل موضوعى مخالف با اصل حكمى بدين معنا كه نتيجهء اصل موضوعى فىالمثل حرمت و يا نجاست است لكن اصل حكمى نتيجهاش حليّت و يا طهارت است و يا بالعكس . 2 - اصل موضوعى موافق با اصل حكمى بدين معنا كه نتيجهء هر دو يكى است فى المثل طهارت و يا حليّت است .
* اصول حكميّه بر چند قسماند ؟
بر دو قسم : 1 - اصول حكميهاى كه در رابطه با شك ، در احكام شرعيّه فرعيه كليه الهيه جارى مىشوند مثل اصول جاريه در شبهات حكميه .
2 - اصول حكميهاى كه در رابطه با شك در احكام شرعيه فرعيه جزئيه جارى مىشوند مثل اصلهاى جارىشونده در شبهات موضوعيّه .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 95
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٩٥